• Бульдік алгебра және компьютердің логикалық



жүктеу 87.23 Kb.
Pdf просмотр
Дата12.03.2017
өлшемі87.23 Kb.

• Бульдік алгебра және компьютердің логикалық 

сұлбасы. 

• Компьютердің негізгі блоктарын ұйымдастыру 

элементтері. Процессордың ұйымдастыру 

архитектурасы.  

• Компьютер жадысын ұйымдастыру. Адрестеу 

жүйесін ұйымдастыру.  

• Ақпаратты сақтаудың техникалық құралы. 

Ақпаратты сақтаудың логикалық және физикалық 

негізі. ДК құрамы.  

 

 


Мақсаты  

Компьютердің логикалық негізін білу. 



Логикалық схемалар мен өрнектерді құруды 

үйрену.  

ІBM PC дербес компьютерлердің жұмыс істеу 



принциптерімен танысу. 

ЭЕМ-нің құрамы мен қызметі.  



ДК-де мәліметтерді сақтаудың физикалық 

және логикалық ұйымдастырылуы туралы 

негізгі түсініктер беру.  

 


Бульдік алгебра және компьютердің  

логикалық негізі 



Логика – бұл адам ойлауының түрлері мен 

заңдары туралы, оның ішінде дәлелдеуге 

болатын пікірлердің заңдылықтары  

туралы ғылым. 

ХIX ғасырдың ортасында ағылшын 

математигі Джордж Буль логикалық 

алгебраның негізін қалады. Ақиқат және 

жалған мәндеріне 0 және1 сандарын 

сәйкестендірді. 

 


Логикалық өрнектер электрондық 

схемалар құрудың басты негізі. 

Компьютердің негізгі бөліктерін  

құрайтын әртүрлі интегралдық 

микросхемалардың арғы физикалық 

түбірі - 



ЛОГИКАЛЫҚ ӨРНЕКТЕР  

болып табылады. 

Бульдік алгебрада 

ЖӘНЕ, НЕМЕСЕ, 

ЕМЕС 

логикалық элементтері 

қолданылады. 

   


 

Триггер 

Бұл компьютердің регистрлеріне екілік кодтың бір разрядын 

жадыда сенімді сақтау үшін кеңінен қолданылатын 

электрондық схема.  



Регистр 

Бірнеше триггерден тұратын қалыптар жүйесі  және ол 

көпразрядты екілік кодты қысқа уақытқа сақтауға арналған.  

Сумматорлар  

(қосындылауыш)  екілік сандарды қосуды орындайтын 

электрондық схема. 

Шифратор  

Ол сигналды кодқа айналдырады да және оны  

машинаға ыңғайлы етеді.  

Дешифратор

  

Шифратордың әрекеттеріне кері амалдарды орындайды

 


Э Е М   Б У Ы Н Д А Р Ы  

Компьютер қалай жұмыс істейді 

және қайда қолданылады? 

Құрылысы бойынша компьютерлер 

бірнеше түрге бөлінеді: 

1946 жылы американ 

математигі Джон Фон 

Нейман  

ЭЕМ-нің жұмыс 

 атқару принципі мен 

құрылғыларын толық  

көрсеткен ғалым. 


Анықтама

 

    



Компьютер



бұл 

ақпаратты 

іздеуге,жинауға, 

сақтауға, өңдеуге 

және сандық 

пішімде 

пайдалануға 

арналған құрылғы.

 

Дербес компьютердің негізгі 

құрылғылары 

Компьютердің ең негізгі 

құрылғысы – 

 ЖҮЙЕЛІК БЛОК. 

Оның ішінде ДК-ның негізгі 

түйіндері орналасқан. 

Жүйелік блоктың құрамына 

процессор, жедел жад 

(RAM), тұрақты есте сақтау 

құрылғысы, қоректендіру 

блогы, енгізу-шығару 

порттары және ақпарат 

тасуыштар енеді. 


     

Аналық тақша.  

       Компьютерде жұмыс істеу кезінде  

барлық мәлімет аналық тақша арқылы 

өңделеді. Аналық тақша -  жүйенің ядросы. 

Бұл  ДК-нің басты бөлшегі - қалғандарының 

барлығы онымен жалғастырылған және 

жүйедегі құрылғылардың бәрін нақты аналық 

тақша басқарады. 

            

 

       



Процессор  

 Компьютердегі орталық мәліметтер өңдеу 

құрылғысы болып табылады. Процессорлар 

бағдарламалар жұмысына қажетті есептеулерді 

орындайды. Процессор неғұрлым шапшаң 

болса, компьютердің жұмыс істеу жылдамдығы 

соғұрлым жоғары болады. Процессордың 

жылдамдығы мегагерцпен (МГц) өлшенетін 

оның тактілік жиілігімен анықталады

 

 


 

Компьютердің оперативті жадысы (ОЗУ), 

немесе RAM (Random  Access Memory )– 

мәліметтерді қысқа мерзімге сақтау үшін 

қызмет етеді. 

 

           Тұрғылықты диск  

(тұрғылықты диск жетегі) немесе  Hard disk 

Drive (HDD)  - бұл компьютердің негізгі 

мәліметтер қоймасы. Тұрғылықты дискінің 

сыйымдылығы түрлі компьютерлерде алуан 

түрлі болады да, мегабайтпен және 

гигабайтпен өлшенеді. Қазіргі заманғы 

тұрғылықты дисктердің сыйымдылығы 80-500 

Гбайт және одан үлкен болады. 



 

Иілгіш дисктерге диск жетегі 

            Иілгіш дисктерге диск жетегі 3,5 –

дюймдік дискеттерді оқиды. Бұл дисктер 

ауыспалы тасымалдаушылар болып 

саналады, олардың сыйымдылығы – 

1,44Мб. Компьютерде иілгіш дискілерге 

арналған диск жетегі «А» әрпі белгіленеді. 

 

 



CD және DVD диск жетектері 

            CD және DVD диск жетектері 

мәліметтерді ықшам дисктерге жазуға 

және оқуға мүмкіндік береді. CD және 

DVD дисктер – ауыспалы 

тасымалдаушылар. CD дискке 400Мб, 

DVD дискке 4,7 Гб ақпарат сыяды. 

 


 

Бейнекарта 

        Монитормен  бірігіп  бейнекарта  дербес 

компьютердің ішкі бейнежүйесін құрайды.  

        «Тұрғылықты  жері»  бойынша    бұл  жады 

көбінесе 

бейнежады 

(videoRAM 

немесе 


VRAM)  деп  аталады.  Бейнежады  көлемі 

неғұрлым  үлкен  болса,  компьютер  кескіндер 

мен 

бейнероликтерді 



солғұрлым 

үлкен 


ажыратылымдықпен  және  түрлі  түстермен 

бейнелейді. 

 

 

Дыбыстық тақша 

          Дыбыстық  тақша  компьютерге  жоғары 

сапалы 

дыбыс 


тудыруға 

және 


оны 

компьютерге 

жазуға 

мүмкіндік 



береді. 

Дыбыстық тақша ұсынатын дыбыспен жұмыс 

істеудің 

кеңейтілген 

мүмкіндіктері 

компьютерлік 

ойындарда 

және 


т.б. 

бағдардамаларда талап етіледі. 

 


 

 

Желілік тақша 

            Желілік тақша компьютерді 

компьютерлер желісіне қосуға мүмкіндік 

береді. Желілік тақшалардың бірнеше 

типі бар: Ethernet, token ring және 

сымсыз желілерге қатынас құруға 

арналған тақшалар – ең танымдары  

Ethernet және сымсыз желілер. 

 

 

 

 Порттар 

 

Порттар  –  корпустың  алдыңғы 



немесе 

артқы 


тақтасындағы 

ажыратқыштар,  оларға  әдетте  кабель 

арқылы  әр  түрлі  құрылғылар  қосылады. 

Порттарға 

қосуға 

болатын 


құрылғылардың 

саны 


мен 

типі 


компьютер порттарының саны мен типіне 

тәуелді болады. 

  

 


МОНИТОР 

(немесе дисплей) мәтіндік және 

сызбалық ақпаратты бейнелеуге 

арналған.  

 Мониторлар электронды-сәулелі 

түтікшелі және сұйық кристалды 

дисплейлі, түрлі-түсті  және 

монохромды болады, бір-бірінен 

көлемі  жағынан 

ерекшеленеді.(әдетте кинескоп 

немесе матрица диагоналы-9-42 

дюйм(немесе 23-106см)болады). 



ПАЙДАЛАНУШЫДАН 

АҚПАРАТТЫ КОМПЬЮТЕРГЕ 

ЕНГІЗУГЕ АРНАЛҒАН

 

ПЕРНЕТАҚТА

 

ТЫШҚАН

 



 

басқарушы ақпаратты 

енгізу құрылғысы.Қазіргі кездегі 

графикалық тілдесуі бар амалдық 

жүйелер үшін бұл басқару үшін 

аса қажет құрылғы.

 


Компьютерді дұрыс қосу

 

Компьютерді өшіру

 

Ш ы ғ а р у қ ұ р ы л ғ ы л а р ы

 

Плоттер (графиксызғыш)



 

 

сызбаларды (графиктерді,суреттерді) қағазға шығаруға арналған 



құрылғы. Плоттер медициналық зерттеулерде  электрокардиографияда 

(ЭКГ), фонокардиографияда (ФКГ),  эхо энцефалографияда (ЭЭГ) және 

т.б. қолданылады.

 

Принтер 



 

экрандағы құжаттың көшірмесін  

қағазға басып шығаратын 

құрылғы. Түрлері: матрицалық, 

лазерлік және сия бүріккіш. 

Принтерлер сондай

-

ақ түрлі


-

түсті 


және монохромды болып бөлінеді

 



 

Колонка

 (

дыбыстауыш

дыбыстық ақпаратты шығаруға 

арналған құрылғы. 

 

 



Е н г і з у  қ ұ р ы л ғ ы л а р ы

 

 



 

 

Модем

-

компьютерлерге 

өзара (телефон желілері 

немесе байланыс желілері 

арқылы)мәлімет алмасуға 

мүмкіндік беретін құрылғы 

 

Сканер

-

 

парақ бетіндегі 

мәліметтерді (мәтін, сурет, 

график) оқып, оны 

компьютерге енгізеді.

 

 

Мәліметтерді алмасу  құрылғылары

 

Желілік адаптер



-

жергілікті желіге

 

компьютерді 



біріктіретін арнайы 

құрылғы 


 

Енгізу –

 

шығару  порттары ішкі негізгі құрылғылармен байланыс  



жасайтын арнайы порттан және шеткері құрылғылармен (принтер, 

тышқан тетігі т.с.с) байланыстыратын жалпы мақсаттағы порттардан 

тұрады. Жалпы мақсаттағы порттар 

LPT1-LPT3 

деп белгіленетін 

параллель және 

COM1-COM3 

болып  белгіленетін тізбекті бөліктерге 

жіктеледі. Параллель порттар жұмысты жылдам істейді, бірақ 

байланысу үшін көбірек сым шоғырларын керек етеді.(принтермен 

жалғасатын порт параллель, ал модеммен телефон желісі арқылы 

байланысатын порт тізбекті түрге жатады.)

 


Компьютерлік

 

 

жүйелер

 

Hardware 

Аппараттық 

 

жабдықтама

 

Software 

Программалық 

 

жабдықтама

 

 

Есептеу техникасының 

 

аппараттық 

 

конфигурациясын 

 

құрайды.

 

 

ЭЕМ

-

нің жұмысын 

 

қамтамасыз 

 

ететін программалар 

 

жиынынан тұрады.

 

Орталық процессор,

 

енгізу,шығару 

 

құрылғылары

 

есте сақтау құрылғысы

 

 

Қолданбалы,мәтіндік,



 

тестілік программалар,

 

драйверлер,

 

утилиттер



 

Ішкі жады

 

Сыртқы жады



 

Жады –


 

компьютердің құрамына міндетті түрде 

 

енетін элементтердің бірі. Жадылар бір 



бірінен 


 

өлшеміне ақпаратты сақтау мерзіміне және 

 

т.б. параметрлеріне қарай ажыратылады





Ішкі  жадылар

 

 



ТСҚ (ПЗУ)

ROM 

 

ЖСҚ(ОЗУ)

RAM 

 

Видео жады



  

монитор

 

экранына шығатын 

 

бейнелерді сақтайды

 

 

Кэш

-

жад

 

 

жедел жад пен 

 

процессордың

 

 

жұмысын 

 

жылдамдату үшін 

 

аралық дәнекер 

 

жады.

 

 

 

 



Ақпаратты тұрақты 

 

сақтау жады.

 

Компьютерді өшірген

 

де,ТСҚда

 

ақпарат бұзылмайды.

 

Бұнда жазылған 

 

командаларды оқуға болады,

 

 

бірақ команда,ақпарат жазуға

 

 

болмайды.

 

 

 

 

 

Ақпаратты уақытша

 

 

сақтау жады.

 

Компьютерді өшіргенде, 

 

ЖСҚдағы информация 

 

бұзылады. 

 

Бұнда жазылған 

 

командаларды оқуға, 

 

жаңа команда, 

 

информация жазуға 

 

болады.

 

 

 

Сыртқы жадылар

 

Таспалық

 

 (

ленточный



Сыртқы сақтау құрылғылары

 

 

Д



и

скілік

 

 

 



магниттік

 

оптикалық

 

аралас

 

стримерлер

 

АҚПАРАТТЫ САҚТАУДЫҢ ТЕХНИКАЛЫҚ ҚҰРАЛЫ 

 

СТРИМЕРЛЕР

мәліметтерді  магниттік таспада сақтауға 



арналған құрылғылар. Стримерлерге арналған магниттік 

таспалардың (картридж) көлемі жүздеген мегабайтқа жетеді.

 


Информацияны сақтайтын 

құрылғылардың көлемі. 

• RAM –  640 kb-тан 1 Gb дейін 

• ROM - 64 kb  

• HDD - 10 Gb-тан 100 Gb-қа дейін  

• FDD - 1,44 Mb 

• CD-ROM – 800 Mb 

• Flash – 7 Gb дейін 

• DVD (Digital Versatile Disk) -  4,7 Gb 



 


Поделитесь с Вашими друзьями:


©emirsaba.org 2019
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет