Қазақстан республикасының азаматтық кодексi мұрағаттық версия



Pdf көрінісі
бет14/18
Дата12.03.2017
өлшемі1,05 Mb.
#9270
1   ...   10   11   12   13   14   15   16   17   18

      282-бап. Ақшалай мiндеттеме 
 
      1. Ақшалай мiндеттемеге байланысты бiр адам (борышкер) екiншi адамға 
(кредиторға) ақша төлеуге мiндеттi, ал кредитордың борышкерден ақша төлеу жөнiндегi 
мiндеттерiн (ақша қарызы және басқа да мiндеттемелер) орындауын талап етуге құқығы 
бар. Өтеу туралы шарт, залалды өтеу және тұрақсыздық айыппұлын төлеу туралы 
мiндеттемелер, сондай-ақ зиян келтiру не негiзсiз баю салдарынан туындаған 
мiндеттемелер бойынша ақша төлеу жөнiндегi мiндеттерге, егер осы Кодексте
Қазақстан Республикасының заңнамалық актiлерiнде өзгеше белгiленбесе немесе 
мiндеттеме мәнiнен туындамаса, ақшалай мiндеттемелер туралы ереже қолданылады. 
 
       Қазақстан Республикасының заңнамалық актiлерiнде көзделген жағдайларды 
қоспағанда, Қазақстан Республикасының аумағында ақшалай мiндеттемелер теңгемен (осы 
Кодекстiң 127-бабы) көрсетiледi. 
 
       Қазақстан Республикасының аумағында мiндеттемелер бойынша есеп айырысуды 
жүзеге асыру кезiнде шетел валютасын, сондай-ақ шетел валютасындағы төлем 
құжаттарын пайдалануға Қазақстан Республикасының заңнамалық актiлерiнде айқындалған 
жағдайларда және шарттарда немесе оларда белгiленген тәртiппен жол берiледi. 
 
       Төлемдер мен аударымдарды жүзеге асыру тәртiбi мен тәсiлдерi Қазақстан 
Республикасының ақша төлемдерi мен аударымдары туралы заңнамасында белгiленедi және 
оларды тараптар тиiстi шартта айқындайды. 
 
       2. Ақшалай мiндеттеменi орындау үшiн жеткiлiксiз төленген төлемнiң сомасы 
тараптардың өзге келiсiмi болмаған жағдайда ең алдымен несие берушiнiң орындау 
жөнiндегi шығындарын, сонан соң айыпақы мен сыйақыны (мүдденi), ал қалған бөлiгiнде 
- борыштың негiзгi сомасын өтейдi. 
 
       3. Ұзақ мерзiмдi мiндеттемелерде тараптар келiскен шарттарда төлемдi 
индекстеу көзделуi мүмкiн. 
 
      Ескерту. 282-бапқа өзгерту енгізілді - Қазақстан Республикасының 1997.07.11. 
N 154 
, 1999.07.16. 
N 436 
, 2001.12.24.  
N 276 
(2002 жылғы 1 қаңтардан бастап 
қолданысқа енгізіледі), 2003.07.10.  
N 483 
(2004 жылғы 1 қаңтардан бастап 
қолданысқа енгізіледі), 2007.01.12. N 
225 
Заңдарымен. 
 
      283-бап. Азаматты асырау үшiн төленетiн соманың 
 
               арттырылуы 
 
      Ақшалай мiндеттеме бойынша азаматты асырауға тiкелей төленетiн сома (өмiрiне 
немесе денсаулығына келтiрiлген зиянның орнын толтыру үшiн, өмiр бойы асырау шарты 
бойынша және басқалары) ең төменгi жалақының ресми түрде өсуiне қарай арттырылып 
отырады. 
 
      284-бап. Өзара мiндеттердiң орындалуы 
 
      1. Егер заңдардан, iскерлiк қызмет өрiсiндегi әдеттегi құқықтардан, 
мiндеттеме шарттарынан немесе оның мәнiнен өзгеше туындамайтын болса, тараптар 
өзара мiндеттердi бiр мезгiлде орындауға тиiс. 
 
       2. Тараптардың бiрiнiң мiндеттеменi орындамауы немесе тиiсiнше орындамауы 
өзара мiндеттердi орындау және қарсы талаптарды қанағаттандыру кезiнде, егер заң 
құжаттарында немесе мiндеттеме шарттарында өзгеше белгiленбесе, екiншi тарапты өз 
мiндеттерiн орындаудан босатады. 
 
      285-бап. Балама мiндеттеменiң орындалуы 
 
      Екi немесе бiрнеше әрекеттiң бiрiн жасауға мiндеттi борышқорға, егер 
заңдардан немесе мiндеттеменiң шарттарынан өзгеше туындамаса, таңдау құқығы 
берiледi. 
 

 
      286-бап. Бiрнеше несие берушi немесе бiрнеше 
 
               борышқор қатысатын мiндеттеменiң 
 
               орындалуы 
 
      Егер мiндеттемеге бiрнеше несие берушi немесе бiрнеше борышқор қатысса 
(адамдар көп болған мiндеттеме), несие берушiлердiң әрқайсысы мiндеттеменi 
орындауды талап етуге құқылы, ал борышқорлардың әрқайсысы заңдардан немесе 
мiндеттеме шарттарынан өзгеше туындамайтындықтан, басқалармен тең үлестi орындауға 
мiндеттi (үлестi мiндеттеме). 
 
      287-бап. Ортақтасқан мiндеттеменiң орындалуы 
 
      1. Несие берушiлердiң әрқайсысы мiндеттеменi толық атқаруды талап етуге 
құқылы, ал борышқорлардың әрқайсысы орындауға мiндеттi болуына сәйкес көп жақтар 
қатысатын мiндеттеме ортақтасқан мiндеттеме деп танылады. 
 
       Егер бұл шартта көзделмесе немесе заң құжаттарында белгiленбесе, соның 
iшiнде мiндеттеменiң мәнi бөлiнбейтiн кезде ортақтасқан мiндеттеме немесе 
ортақтасқан талап пайда болады. 
 
       2. Кәсiпкерлiк қызметпен байланысты мiндеттеме бойынша бiрнеше борышқордың 
мiндеттерi, сол сияқты мұндай мiндеттемелердегi бiрнеше несие берушiнiң талаптары, 
егер заңдарда немесе мiндеттеме шарттарында өзгеше көзделмесе, ортақтасқан мiндет 
болып табылады. 
 
       3. Борышқорлар ортақтасып мiндеттi болған жағдайда несие берушi барлық 
борышқорлардан да, жеке-жеке алғанда олардың кез келгенiн де, оның үстiне борышты 
түгелдей де, бөлшектеп те орындауды талап етуге құқылы. Ортақтас борышқорлардың 
бiрiнен толық қанағаттанбаған несие берушi алынбағанды ортақтас борышқорлардың 
қалғандарынан талап етуге құқылы. 
 
       Ортақтас борышқорлар мiндеттеме толық орындалғанға дейiн мiндеттi болып қала 
бередi. 
 
       Борышқорлардың бiрiншi ортақтастық мiндеттi толық орындауы қалған 
борышқорларды несие берушi үшiн орындаудан босатады. 
 
       4. Талаптар ортақ болған жағдайда ортақтас несие берушiлердiң кез-келгенi 
борышқорға толық көлемiнде талап қоюға құқылы. 
 
       Ортақтас несие берушiлердiң бiреуiне мiндеттеменi толық орындау борышқорды 
өзге несие берушiлерге оны орындаудан босатады. 
 
       5. Ортақтасқан мiндет болған ретте борышқордың несие берушiнiң талаптарына 
қарсы басқа борышқорлардың осы борышқор қатыспайтын несие берушiге осындай 
қатынастарына негiзделген қарсылық бiлдiруге құқығы жоқ. 
 
       Талаптар ортақ болған жағдайда борышқордың ортақтас несие берушiлердiң 
бiреуiнiң талабына қарсы осы несие берушi қатыспайтын борышқордың басқа ортақтас 
несие берушiмен осындай қатынастарына негiзделген қарсылық бiлдiруiне құқығы жоқ. 
 
      288-бап. Субсидиялық мiндеттеменi орындау 
 
      Негiзгi борышқор несие берушiнiң мiндеттеменi орындау туралы талабын 
қанағаттандырмаған жағдайда бұл талап орындалмаған бөлiгiнде басқа борышқорға 
(субсидиялық борышқорға) мәлiмдеуi мүмкiн екендiгi заң құжаттарында немесе несие 
берушi мен борышқордың арасындағы мiндеттеме ережелерiнде көзделуi мүмкiн. 
 
      289-бап. Регрестiк талаптар 
 
      1. Басқа адамның мiндеттемесiн орындаған борышқор орындалған мiндеттеме 
мөлшерiнде сол адамға керi талап (регресс) қоюға құқылы. 
 
       Үшiншi адамның әрекеттерi салдарынан мiндеттеменi орындамаған борышқор осы 
адамнан залалдарын талап етуге құқылы. 
 
       2. Ортақтасқан мiндеттеменi орындаған борышқор қалған борышқорлардың 
әрқайсысына оның өзiне тиесiлi үлесiн шегерiп, тең үлеспен керi талап қоюға құқылы. 
 
       Борышқорлардың бiреуi ортақтасқан мiндеттi орындаған борышқорға төлемегенi 

 
осы борышқорға және қалған борышқорларға тең үлесте түседi. 
 
       Осы тармақтың ережелерi борышқорлардың бiреуiнiң қарсы талабы есептеле 
отырып, тиiсiнше ортақтасқан мiндеттемелердi тоқтату кезiнде қолданылады. 
 
       3. Борышқордың орындағанын қабылдаған ортақтас несие берушi басқа несие 
берушiлерге, егер олардың арасындағы қатынастардан өзгеше туындамаса, оларға 
тиесiлi үлестерiн өтеуге мiндеттi. 
 
      290-бап. Мiндеттеменiң орындалғанын куәландыру 
 
      1. Мiндеттеменiң орындалғанын қабылдай отырып, несие берушi борышқордың талап 
етуi бойынша оның толық немесе бiр бөлiгi орындалғаны жөнiнде оған қолхат беруге 
мiндеттi. 
 
       Егер борышқор мiндеттеменi куәландыру үшiн несие берушiге борыш құжатын 
берсе, несие берушi оның орындалғанын қабылдай отырып, құжатты борышқорға қайтаруға 
тиiс. Қайтарып беру мүмкiн болмаған жағдайда ол мұны өзi беретiн қолхатта көрсетуге 
мiндеттi. 
 
       Қолхат борышқорға қайтарылған борыш құжатындағы жазумен алмастырылуы мүмкiн. 
 
       2. Борышқорда борыш құжатының болуы, өзгеше дәлелденгенге дейiн 
мiндеттеменiң тоқтатылғанын куәландырады. 
 
       3. Несие берушi мiндеттеменiң орындалғаны туралы қолхат беруден, борыш 
құжатын қайтарудан немесе оны қайтарудың мүмкiн еместiгiн қолхатта атап көрсетуден 
бас тартқан жағдайда борышқор оны орындауды кiдiрте тұруға құқылы. Бұл ретте несие 
берушi мерзiмiн өткiзiп алушы деп есептеледi. 
 
      291-бап. Борышты депозитке төлеу арқылы 
 
               мiндеттеменi орындау 
 
      1. Егер борышқор: 
 
       1) несие берушiнiң немесе орындалған iстi қабылдауға өзi уәкiлдiк берген 
адамның мiндеттеме орындалуға тиiстi жерде болмауы
 
       2) несие берушiнiң әрекет қабiлетсiздiгi және оның өкiлiнiң болмауы; 
 
       3) мiндеттеме бойынша, атап айтқанда, бұл мәселе жөнiнде несие берушi мен 
басқа адамдар арасындағы дауға байланысты несие берушiнiң кiм екенi жайында анық 
айқындық болмауы; 
 
       4) несие берушiнiң орындалған iстi қабылдаудан жалтаруы немесе оның 
тарапынан өзге мерзiмiн өткiзiп алушылық салдарынан борышқор мiндеттеменi орындай 
алмаса, борышқор мiндеттемелерiн орындау үшiн өзiнен алынатын ақшаны депозит 
шарттарында , ал бағалы қағаздарды - нотариустың атына сақтау шарттарында , ал заң 
құжаттарымен белгiленген жағдайларда соттың атына орналастыруға құқылы. 
 
       2. Ақша сомасын немесе бағалы қағаздарды депозит шарттарында салу немесе 
нотариустың немесе соттың атына сақтау мiндеттеменiң орындалғаны болып есептеледi. 
 
       Ақша немесе бағалы қағаздар атына салынған нотариус немесе сот бұл туралы 
несие берушiлерге хабарлайды. 
 
      Ескерту. 291-бапқа өзгерту енгізілді - Қазақстан Республикасының 1997.07.11. 
N 154 
, 1998.03.02. 
N 211 
Заңдарымен. 
 
     18-тарау. Міндеттеменің орындалуын қамтамасыз ету  
   Параграф 1. Жалпы ережелер  
      292-бап. Мiндеттеменiң орындалуын қамтамасыз ету 
 
               әдiстерi 
 
      1. Мiндеттеменi орындау, заңдарда немесе шартта көзделген айып төлету, кепiл, 
борышқордың мүлкiн алып қалу, аманат, кепiлдiк, кепiлпұл және басқа да әдiстер 
арқылы қамтамасыз етiлуi мүмкiн. 
 
       Бағалы қағаздар бойынша мiндеттемелердiң орындалуын қамтамасыз ету тәсiлдерi 
Қазақстан Республикасының бағалы қағаздар рыногындағы қызметтi реттейтiн заң 
актiлерiнде белгiленедi. 
 

 
       2. Мiндеттеменi қамтамасыз ету туралы келiсiмнiң жарамсыздығы бұл 
мiндеттеменiң (негiзгi мiндеттеменiң) жарамсыздығына әкелiп соқтырмайды. 
 
       3. Негiзгi мiндеттеменiң жарамсыздығы оны қамтамасыз ететiн мiндеттеменi 
жарамсыз етедi. 
 
      Ескерту. 292-бапқа өзгерту енгізілді - 2005.07.08. N 72 (қолданысқа енгізілу 
тәртібін 2-баптан қараңыз) 
Заңымен 

 
   Параграф 2. Айып төлеу  
      293-бап. Айып төлеу ұғымы 
 
      Борышқор мiндеттемесiн орындамаған немесе тиiсiнше орындамаған ретте, атап 
айтқанда, орындау мерзiмiн өткiзiп алған ретте несие берушiге төлеуге мiндеттi, 
заңдармен немесе шартпен белгiленген ақша сомасы айып төлеу (айыппұл, өсiм) деп 
танылады. Айып төлеу туралы талап бойынша несие берушi оған келтiрiлген залалдарды 
дәлелдеуге мiндеттi емес. 
 
      Ескерту. 293-бапқа өзгерту енгізілді - Қазақстан Республикасының 1998.03.02. 

211 
Заңымен. 
 
      294-бап. Айып төлеу туралы келiсiмнiң нысаны 
 
      Айып төлеу туралы келiсiм, негiзгi мiндеттеменiң нысанына қарамастан, жазбаша 
түрде жасалуға тиiс. 
 
       Жазбаша нысанның сақталмауы айып төлеу туралы келiсiмнiң жарамсыздығына 
әкелiп соқтырады. 
 
      295-бап. Заңды айып төлеу 
 
      1. Несие берушi тараптардың келiсiмiнде айып төлеу мiндетi көзделген-
көзделмегенiне қарамастан, заңдарда белгiленген айып төлеудi (заңды айып төлеудi) 
талап етуге құқылы. 
 
       2. Егер заңдарда тыйым салынбаса, тараптардың келiсiмiмен заңды айып төлеу 
мөлшерi көбейтiлуi мүмкiн. 
 
      296-бап. Айып төлеу мөлшерi 
 
      Айып төлеу мөлшерi нақты ақша сомасында немесе орындалмаған не тиiсiнше 
орындалмаған мiндеттеме сомасына шаққандағы процентпен белгiленедi. 
 
      297-бап. Айып төлеу мөлшерiн азайту 
 
      Егер төленуге тиiстi айып (айыппұл, өсiм) несие берушiнiң шеккен залалдарымен 
салыстырғанда тым көп болса, сот борышқордың мiндеттеменi орындау дәрежесiн және 
борышқор мен несие берушiнiң назар аударуға лайықты мүдделерiн ескере отырып, айып 
төлеу мөлшерiн (айыппұлды, өсiмдi) азайтуға құқылы. 
 
      298-бап. Айып төлеудi өндiрiп алу негiздерi 
 
      Мiндеттеменi бұзғаны үшiн борышқор жауапқа тартылатын жағдай болған кезде 
мiндеттеменiң орындалмағаны немесе тиiсiнше орындалмағаны үшiн айып өндiрiп алынады 
(осы Кодекстiң 359-бабы). 
 
   Параграф 3. Кепіл  
      299-бап. Кепiл ұғымы 
 
      1. Мiндеттемеге сәйкес несие берушiнiң (кепiл ұстаушының) борышқор кепiлмен 
қамтамасыз етiлген мiндеттеменi орындамаған ретте кепiлге салынған мүлiк құнынан 
осы Кодексте белгiленген алып тасталатындарды қоспай, осы мүлiк тиесiлi адамның 
(кепiл берушiнiң) басқа несие берушiлердiң алдында артықшылықпен қанағаттандырылуға 
құқығы бар мiндеттеменi атқаруының осындай әдiсi кепiл деп танылады. 
 
       Кепiл ұстаушының кепiлге салынған мүлiк, кiмнiң пайдасына сақтандырылғанына 
қарамастан, оның жоғалғаны немесе бүлiнгенi үшiн, егер жоғалу немесе бүлiну кепiл 
ұстаушы жауап беретiн себептер бойынша болмаса, сақтандыру өтемiнен сол бұрынғы 
негiзде қанағаттандырылуға құқығы бар. 
 
       2. Кәсiпорындар, үйлер, ғимараттар, пәтерлер, жер учаскелерiне және басқа 
қозғалмайтын мүлiкке құқықтар (ипотека) кепiлi қозғалмайтын мүлiк ипотекасы туралы 

 
Қазақстан Республикасы Заңымен реттеледi. Ипотека туралы Қазақстан Республикасының 
Заңында өзгеше ережелер белгiленбеген реттерде ипотекаға осы Кодекстегi кепiл 
туралы жалпы ережелер қолданылады. 
 
       3. Мемлекеттік тіркеуге жататын әуе және теңіз кемелерінің, ішкі суда 
жүзетін кемелердің, "өзен-теңізде" жүзетін кемелердің кепілі (кемелер ипотекасы) 
Қазақстан Республикасының арнайы   заң   актілерімен реттеледі. Осы Кодекстегі 
кепіл туралы жалпы ережелер Қазақстан Республикасының арнайы заң актілерінде өзге 
ережелер көзделмеген жағдайда кемелер ипотекасына қолданылады. 
 
       Осы тармақтың бірінші бөлігіндегі талаптар жасалып жатқан теңіз кемелеріне, 
ішкі суда жүзетін кемелерге, "өзен-теңізде" жүзетін кемелерге де қолданылады. 
 
      Ескерту. 299-бапқа өзгерту енгізілді - Қазақстан Республикасының 1998.03.02. 
N 211 
, 2002.01.17. 
N 285 
Заңдарымен. 
 
       300-бап. Кепiлдiң пайда болу негiздерi 
 
      1. Кепiл шартқа сәйкес пайда болады. Кепiл заң құжаттарының негiзiнде, егер 
заң құжаттарында қандай мүлiк және қандай мiндеттеменiң орындалуын қамтамасыз ету 
үшiн кепiлде жатқан деп танылатыны көзделсе, оларды көрсетiлген мiндеттемелердiң 
пайда болуы кезiнде де туындайды. 
 
       2. Осы Кодекстiң шартқа сәйкес пайда болатын кепiл туралы ережелерi, егер 
заң құжаттарында өзгеше көзделмесе, тиiсiнше заң құжаттары негiзiнде пайда болған 
кепiлге сәйкес қолданылады. 
 
      301-бап. Кепiл мәнi 
 
      1. Кез-келген мүлiк, соның iшiнде айналымнан алып тасталған заттар (осы 
Кодекстiң 116-бабының 2-тармағы), несие берушiнiң жеке басымен тығыз байланысты 
талаптар, атап айтқанда алименттер, өмiрiне немесе денсаулығына келтiрiлген зиянды 
өтеу туралы талаптар және заң құжаттарымен оларды басқа тұлғаға беруге тыйым 
салынған өзге құқықтар, заттар мен мүлiктiк құқықтар (талаптар) кепiл мәнi бола 
алады. 
 
       2. Кепiл құқығы болашақта кепiлге салушының меншiгiне немесе шаруашылық 
иелiгiне түсетiн мүлiкке шарт бойынша қолданылуы мүмкiн. 
 
       3. Мүлiктiң, соның iшiнде азаматтардың ақы өндiрiп алуға жол берiлмейтiн 
мүлкiнiң жекелеген түрлерiн кепiлге салуға заң құжаттарымен тыйым салынуы немесе 
шектелуi мүмкiн. 
 
       4. 
алып тасталды 
 
       5. 
алып тасталды 
 
      Ескерту. 301-бапқа өзгерту енгізілді - Қазақстан Республикасының 1997.07.11. 
N 154 
, 1998.03.02. 
N 211 
, 2005.07.08.  
N 72 
(қолданысқа енгізілу тәртібін 2-
баптан қараңыз), 2007.01.12. N  
225 
Заңдарымен. 
 
      302-бап. Кепiл арқылы қамтамасыз етiлетiн талаптар 
 
      1. Егер шартта немесе заң құжаттарында өзгеше көзделмесе, кепiл талапты оның 
нақты қанағаттандырылатын кезiндегi көлемдi сыйақыны (мүдденi) қоса алғанда, 
орындау мерзiмiн өткiзiп алу арқылы келтiрiлген шығындардың өтелуiн, айып (айыппұл, 
өсiм) салуды, кепiлге салынған мүлiктi ұстау жөнiндегi қажеттi шығындарды, сондай-
ақ өндiрiп алу жөнiндегi шығындарды өтеудi қамтамасыз етедi. 
 
       2. Егер тараптар мұндай талаптарды кепiл арқылы қамтамасыз ету мөлшерi 
туралы уағдаласқан жағдайда кепiл болашақта пайда болатын тараптарға қатысты 
белгiленуi мүмкiн. 
 
      Ескерту. 302-бапқа өзгерту енгізілді - Қазақстан Республикасының 1997.07.11. 
N 154 
Заңымен 

 
      303-бап. Кепiл түрлерi 
 
      1. Ипотека - кепiлге салынған мүлiк кепiл салушының немесе үшiншi бiр жақтың 
иелiгiнде және пайдалануында қалатын кепiл түрi. 
 

 
       Кәсiпорындар, құрылыстар, үйлер, ғимараттар, көп пәтерлi үйдегi пәтерлер, 
көлiк құралдары, ғарыш объектiлерi, айналымдағы тауарлар және азаматтық айналымнан 
алынбаған басқа да мүлiк ипотека мәнi бола алады. 
 
       Бөлiнетiн жемiстер бөлген кезден бастап үшiншi жақтың құқықтарының объектiсi 
болмайтын жағдайда ғана олар ипотека мәнi бола алады. Кәсiпорындар, құрылыстар, 
үйлер, ғимараттар, көп пәтерлi үйдегi пәтерлер, көлiк құралдары мен ғарыш 
объектiлерi ипотекасы осындай объектiлердi тiркеудi жүзеге асыратын органдарда 
тiркелуге   тиiс . 
 
       2. Кепiлзат - кепiлге салынған мүлiктi кепiл берушi кепiл ұстаушының 
иелiгiне беретiн кепiл түрi. 
 
       Кепiл ұстаушының келiсiмiмен кепiлге салынған зат кепiл ұстаушының құлпы 
салынып, мөрi басылып, кепiл салушыда қалдырылуы мүмкiн. Кепiл мәнi кепiл туралы 
куәландырылатын белгiлер салынып (анық кепiл), кепiл берушiнiң иелiгiнде қалдырылуы 
мүмкiн. 
 
       3. Құқықтарды кепiлге салу кезiнде иелiктен айырылуы мүмкiн мүлiктiк 
құқықтар, атап айтқанда, кәсiпорындарды, құрылыстарды, үйлердi, ғимараттарды жалға 
беру құқықтары, шаруашылық серiктестiк мүлкiндегi үлеске құқық, борыштық талап қою, 
авторлық, өнертапқыштық және өзге де мүлiктiк құқықтар кепiл мәнi болып табылады. 
 
       Жер учаскесiне құқықтарды, сондай-ақ өзге табиғи ресурстарға құқықтарды 
кепiлге беруге, жер және өзге табиғи ресурстық заңдарда белгiленген шектер мен 
ережелер бойынша жол берiледi. 
 
       Мерзiмдi құқық оның әрекет жасау мерзiмi бiткенге дейiн ғана кепiл мәнi бола 
алады. 
 
       Кепiл құқығының борышқоры кепiл туралы хабардар болуға тиiс. 
 
       Егер кепiлге салынатын құқық құжатпен расталатын болса, кепiл шарты құқық 
белгiлеушi құжатты беру арқылы ресiмделуi мүмкiн. 
 
       4. Бағалы қағаздар кепiлi бағалы қағаздар рыногы туралы заңдарға сәйкес 
жүзеге асырылады. 
 
       5. Егер кепiл туралы шартта өзгеше көзделмесе, кепiл нысанасы болып 
табылатын ақша банкке орналастырылады. 
 
       Осы ақша үшiн алынатын сыйақы (мүдде) кепiл ұстаушыға тиесiлi болады. 
 
       Ақша кепiл ұстаушыға немесе өзге тұлға кепiл ақшаны пайдалану мүмкiндiгiн 
шектейтiн шарттарды сақтаған кезде (банк сейфiне, сейфтiң ұяшығына, сақтауға 
арналған жеке үй-жайда сақтауға беру) осы тұлғаға берiлуi мүмкiн. Осындай тұлғаның 
кепiл ақшаны пайдалану жөнiндегi шектеулердi орындамауы оның ақша берiлген кезден 
бастап негiзсiз байығаны үшiн жауаптылығына негiз болып табылады. 
 
      Ескерту. 303-бапқа өзгерту енгізілді - Қазақстан Республикасының 1997.07.11. 
N 154 
, 2005.07.08. 
N 72 
(қолданысқа енгізілу тәртібін 2-баптан қараңыз), 
2007.01.12. N 
225 
Заңдарымен. 
 
      304-бап. Ортақ меншiктегi мүлiктi кепiлге беру 
 
      Ортақ меншiктi құрайтын мүлiк кепiлге барлық меншiк иелерiнiң келiсуiмен ғана 
берiлуi мүмкiн. Ортақ мүлiктегi үлеске құқық кепiлдiң дербес мәнi бола алады. 
 
      305-бап. Кепiл берушi 
 
      1. Борышқордың өзi де, үшiншi жақ та кепiл берушi болуы мүмкiн. 
 
       2. Егер заң құжаттарында өзгеше көзделмесе, заттың меншiк иесi не меншiк 
иесiнiң келiсiмiмен оған шаруашылық жүргiзу құқығы бар адам заттың кепiл берушiсi 
бола алады. 
 
       3. Кепiлге салынатын құқыққа ие адам құқықты кепiлге берушi бола алады. 
 
       Жалға беру құқығын немесе бөтен адамның затына өзге құқықты оны 
меншiктенушiнiң немесе оған шаруашылық жүргiзу құқығы бар жақтың келiсiмiнсiз, егер 

 
заң құжаттарында немесе шартта аталған жақтардың келiсiмiнсiз бұл құқықты иелiктен 
айыруға тыйым салынған болса, кепiлге салуға жол берiлмейдi. 
 
      306-бап. Кепiлге салынған мүлiктi сақтандыру 
 
      1. Кепiл ұстаушыға оның иеленуiне берiлген кепiлге салынған мүлiктi 
сақтандыру мiндетi шартпен немесе заң құжаттарымен жүктелуi мүмкiн. 
 
       Кепiл берушiнiң пайдалануында қалатын кепiлге салынған мүлiктi сақтандыру 
кепiл берушiге жүктеледi. 
 
       2. Сақтандыру жағдайы туған кезде кепiл берушiнiң кепiлге салынған мүлiктi 
сақтандыру шарты бойынша талап ету құқығы одан кепiл ұстаушы бас тартқан ретте ғана 
пайда болады. 
 
       Егер сақтандыру төлемінің сомасы кепiлмен қамтамасыз етiлген мiндеттеме 
сомасынан асып кетсе, кепiл ұстаушы оны алған кезден бастап банктiк үш күннiң 
iшiнде кепiл берушiге айырмасын аударуға мiндеттi. 
 
      Ескерту. 306-бапқа өзгерту енгізілді - Қазақстан Республикасының 2000.12.18. 
N 128 
Заңымен 

 
      307-бап. Кепiл туралы шарттың мазмұны мен 
 
               нысаны 
 
      1. Кепiл туралы шартта кепiлдiң мәнi мен оны бағалау құны, кепiлмен 
қамтамасыз етiлетiн мiндеттеменiң мәнi, мөлшерi мен орындалу мерзiмi көрсетiлуге 
тиiс. Онда кепiлге салынған мүлiк қай тарапта екендiгi және оны пайдалануға 
болатындығы көрсетiлуге тиiс. 
 
       2. Кепiл туралы шарт жазбаша түрде жасалуға тиiс. 
 
       3. Осы баптың 1 және 2-тармақтарындағы ережелердi сақтамау кепiл туралы 
шарттың жарамсыз болуына әкелiп соқтырады. 
 

Достарыңызбен бөлісу:
1   ...   10   11   12   13   14   15   16   17   18




©emirsaba.org 2024
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет