1.Әлеуметтану


Әлеуметтікқұрылымжәнеәлеуметтік стратификация



бет4/12
Дата18.01.2023
өлшемі46.09 Kb.
#61766
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   12
7. Әлеуметтікқұрылымжәнеәлеуметтік стратификация

  • Әлеуметтікқұрылым

Әлеуметтікқұрылымжайлысоциологиядаәртүрліконцепциялар аз емес. Олардыжалпыекіүлкенбағытқаажыратуғаболады. Социологтардыңбіртобыәлеуметтікқұрылымды ,оныңэлементтерін, яғниқұрастырушызаттарын , процестеріннақтыөмірдеобъективтіктүрде бар дептүсіндірсе, ал социологтардыңекіншітобытаптарды, элеуметтіктоптарды, жалпыәлеуметтікқұрылымды тек қанасананың, адамныңойыныңнәтижесідептүсіндіреді. Біріншібағыттағысоциологтарқұрылымдық функционализм депаталатынтопқа, ал екіншібағыттағыларсимволдықинтеракционизмдегенкөзқарастықолдайтындартобынажатады. Әлеуметтікқұрылымбіртұтасәлеуметтік организм ретіндеқарастырылады. Осы организм оны құрастыратынэлементтердентұрады. Ал ,олэлементтерболсаөзарақатынаста, байланыстабірігудеболуынегізіндеоларқұрылымдыжасайды. Әрбірқұрылымдағыбөлшектер, элементтербелгілібірістератқарады. Олардыңатқаратыністерін, қызметінсоциологияда функция депатайды.
Әлеуметтікқұрылым- әлеуметтіктоптардың ,страталардың, таптардыңжәнеәлеуметтікинституттардыңжиынтығы, олардыңбайланыстары, ара қатынастары. Әлеуметтіктоптыңнегізгіэлементтері: әлеуметтіктоптар, страталар, таптар.
-Әлеуметтіктоптардегенжалпыламаұғым, бұлұғымғанегізіндеқоғамдағыадамдартоптарыныңбәрі де кіреді. Бірақ та, әлеуметтік топ депқоғамдакездесетінадамдардыңбарлықтобынайтаберуге де болмайды. Мысалы, кейбірадамтоптарының, олардыбіріктіретін ,құрастыратынәлеуметтікбелгілеріболмауы да мүмкін. Әлеуметтіктоптыңөзіндікәлеуметтікбелгілері бар. Мысалы, әлеуметтік-демографиялық топ - әріәлеуметтік, әрідемографиялықбелгілері бар топ. Бұлтопқазейнеткерлер, жастар, әйелдер, ер адамдаржатады.
-Әлеуметтік тап дегенұғымекімағынадаберіледі. Біріншісі, кеңмағынада. Бұлмағынада тап дегенімізөндірісқұрал-жабдықтарынабелгіліқатынасы бар, қоғамдықеңбекбөлінісінденақтылыалатынорны бар, ерекшеәдістерарқылыалынатынтабыстарыныңөзіндікмөлшері бар үлкенәлеуметтіктоптар. Бірақ та, көбінесе тап дегенұғым тар мағынадажиіқолданылады. Бұлмағынада тап дегеніміз- әлеуметтіктоптар, страталар. Еңбастыбелгілері: кіріс, табыс, мамандық, билік, білімдеңгейі, т.б.

Әлеуметтікқауымдастықтартеңсіздігіжүйесінсипаттауүшінәлеуметтануда “әлеуметтік стратификация” ұғымыпайдаланылады. “Стратификация” терминініңөзіәлеуметтануғагеологияданкелген. Ағылшынтілінде “strata” немесе “stratum” сөзіалғашындагеологиялыққабатдеген , ал “stratification” сөзіқабатталу, қатталудегенұғымдыбілдірген. Әлеуметтанушыларәлеуметтіктеңсіздіктібелсендітүрдезерттейбастағанкезде осы терминдіалған ,сөйтіполжаңамағынаға, қоғамдыбелгілібіртоптарғабөлумағынасынаиеболған. Қоғамдаәртүрліқұрылымболатындықтан, ондағыадамдартүрлінегіздербойыншажіктеліпотыратынболған.



Достарыңызбен бөлісу:
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   12




©emirsaba.org 2023
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет