Сабақта қарастырылатын мәселелер Қазақ, қарақалпақ, ноғай тілдеріндегі дауысты дыбыстардың көне тілдегі көріністері 1



бет1/6
Дата28.04.2022
өлшемі3.52 Mb.
#32600
түріСабақ
  1   2   3   4   5   6

Қазақ тіліне жақын қарақалпақ, ноғай тілдерінен мәтіндер келітру арқылы бұлардың өзара туыстық жақындағына көз жеткізіңіз.

Сабақта қарастырылатын мәселелер


Қазақ, қарақалпақ, ноғай тілдеріндегі дауысты дыбыстардың көне тілдегі көріністері

1

Қазақ тілінің қыпшақ тілдер тобындағы дауысты дыбыстар ерекшеліктері, оның көне түрік тілі дауыстылары жүйесіне қатысы мен ерекшелігі



2
  • Түркі тілдерінде бір буынды сөздер құрамындағы дауысты мен көп буынды сөздердің бірінші және келесі буындарындағы дауыстыларды бір-бірінен ажыратып қарау керек. Өйткені, бір буынды түбір құрамындағы дауысты әрі тұрақты, әрі сапалық жағынан басқа сөз құрамындағы дыбысқа бағынышты емес.

Көп буынды сөздер құрамындағы дауыстыларда мұндай қасиет жоқ: олар көбіне айнымалы болып келеді және сингармонизм, ұйғыр умлауты тәрізді құбылыстар оларға қатты ықпал жасады.
  • Оның үстіне фонемалар жүйесін анықтау үшін комбинаторлық, позициялық өзгерістер әсер етпейтін жағдайдағы дауыстылар қарастырылуға тиіс.



Ал комбинаторлық, позициялық өзгерістер әсер етпейтін жағдай тек бір буынды түбір құрамында ғана болады.
  • Кейінгі зерттеулер көбіне Радлов ұсынған осы жүйеге сүйенеді. Кейін Б. Я. Владимирцов пен Н. М. Поппе монғол вокализмінің ерекшеліктеріне сүйеніп, түркі негіз тілінің (сондай-ақ. түркі-монғол негіз тілінің) вокализм жүйесіне қосымша мынадай фонемалар тән деп көрсетеді: ia/ чуваш тіліндегі

Б. Я. Владимирцов

Н. М. Поппе


Достарыңызбен бөлісу:
  1   2   3   4   5   6




©emirsaba.org 2022
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет