Шерхан Мұртаза Қызыл жебе бірінші кітап алматы, 2021



Pdf көрінісі
бет65/125
Дата07.01.2022
өлшемі1.34 Mb.
#20913
1   ...   61   62   63   64   65   66   67   68   ...   125
Қызыл жебе 
«Еркелетудің жөні жоқ. Енді еркелік сенен кетті, байғұс бала. 
Енді сенен балалық та көшті. Бұдан былай өз күніңді өзің көріп, 
өлместің қамын ойлауың керек. Еркелетудің жөні жоқ».
Бұрын  баласын  аймалап  жүргендей-ақ,  Рысқұл  тап  бүгін 
осылай ойлады. Онға толар-толмас балдырған шешесіз аяқтанып, 
шерлі жетім болды да, әкесін Алатаудай арқа тұтушы еді. Әкесінің 
мейірімі түсіп еміренген кездері аз болатын. Маңдайынан сипауы 
сирек. Бірақ адамда айтылмай сезілетін махаббат болар, ұдайы 
ат  үстінде  түн  қатып,  түсі  қашып  жүретін  әкесінің  өзіне  деген 
сүйіспендігін  бала  іштей  сезер  еді.  Тұла  бойындағы  тұлдыры, 
маңдайындағы сөнбеген жұлдызы Тұрар бола тұра, Рысқұл өзін-
өзі тежеп, дәл қазір мейір төгуден бойын жиды.
–  Тұр! – деді қатал үнмен.
Түрменің  түні  жаз  да  болса  салқын.  Баланың  жамылғысы 
жоқ. Шолақ бешпет басына тартса аяғына, аяғына тартса басына 
жетпейді. Іргеде темір төсек нар бар. Бірақ оған жата алмайсың. 
Жатайын десең, яки отыра берсең ортасындағы екі тақтай тайып 
кетіп,  құлап  түсесің.  Тақтайлар  төсектің  темір  жақтауларына 
ұшпа-ұш ілінген. Нық тұруға бір-екі елі жетпейді. Бұл түрмеде 
тақтайдың  тапшылығынан  емес,  әрине.  Ойнақтап  тұрсын  деп 
әдейі ойлап табылған амал.
Рысқұл енді сол екі тақтайды тас еденге төсеп, үстіне Тұрарды 
жатқызды. Өзіне тақтай да жетпейді... Ескі түйе жүн шекпен әрі 
жамылғы, әрі төсеніш.
Далада  жаз  шығып,  дүние  жадырағалы  қашан?!  Бірақ  тас 
абақтының іші бір жылымас. Баланың басы сияр-симас жалғыз 
терезеден өмірі күн көзі көрінген емес. Оның өзін білектей бел 
темірмен  айқұш-ұйқыш  торлап  тастаған.
Рас,  күндіз  аспанның  қиығы  төрт  бөлініп  көрінеді.  Онда 
да  түрегеп  тұрып,  есік  жақтан  қарасаң  ғана.  Ал,  отырғанда 
көрінбейді.  Терезеге  қол  жетпейді.  Абақты  бөлмеден  гөрі 
зынданға  көбірек ұқсайды.  Шыңырау  зынданның  аузы  аспанға 
қарап тұрады той. Тас камераның терезесі де үйдің қабырғасынан 
гөрі  төбесіне  жақын.
Абақты  –  арт  айланбас  тар.  «Өлгенде  жататын  көр  де  сәл 
кендеу, – деп қояды Рысқұл. – Көрде, бәлкім, бұдан гөрі жылырақ 


131
Қызыл жебе
болар.  Мұның  мүрдеден  бір  артықшылығы  көздей  болса  да 
терезесі бар. Аспанның бір пұшпағы көрінеді. Егер қабіріңде де 
осылайша көк аспанның көздей бір кесегі көрініп тұрар болса, 
өлгеннің  өкініші  өте  қатты  бола  қоймас».
Камерадан  аспан  көрінеді.  Күндізден  гөрі  түн  тәуір.  Түнде 
аспан бұлтсыз болса, жалқы жұлдыз дірілдеп тұрады. Рысқұлдың 
камерасына  кіріп  жылынғысы  келгендей  жалынышты  кейпі 
бар. «Байғұс-ау, мұнда сонау сенің аспаныңнан да суық. Басыңа 
түспеген  соң  білмейсің  ғой»,  –  деп  сөйлесер  Рысқұл  онымен. 
Ұдайы  бір-ақ  жұлдыз  тұрады.  О  да  түн  ауа  бере  жасырынып 
қалады.
Қапаста  аспаннан  басқа  не  көруші  еді.  Рас,  түрме  түбіндегі 
нар еменнің бір бұтағы көлбеңдеп, жасыл жапырақ көз алдайтын. 
Надзиратель камераның темір есігіндегі көздей тесіктен сығалап, 
тұтқын не істеп отыр екен, қалай отыр екен деп аңдитын. Сонда 
Рысқұлдың ылғи түрегеп тұрып терезеден көз алмай қалғанын 
байқайды. «Е, бұл не көріп тұр екен?» – деп таң қалады. Ары 
ойлап,  бері  ойлап,  ақыры  емен  бұтағынан  өзге  ештеңе  жоғын 
білген  соң,  надзиратель  әлгі  бұтақты  қырықтырып  тастады. 
«Енді  не  істер  екен?»  –  десе,  тізесін  құшақтап,  қатып  қалған 
екен. «Өліп қалған ба?» – деп күдіктенгенше болған жоқ, тұтқын 
орнынан барысша бір-ақ атылып есікке жетті де надзирательдің 
көзіне сұқ саусағын ұсына ұмтылды. Надзиратель шошып кетіп, 
оқыс шегінгені сонша, тар дәліздің артқы қабырғасына кегжең 
еткізіп басын ұрып алды. Шүйдесін қолымен сипалап есеңгіреп 
біраз  тұрды.
Камераның  төбесі  де,  төрт  қабырғасы  да,  тор  терезесі  мен 
темір есігі де тұтқынға жауыға төніп, тынысын тарылтып тұрады. 
Бірақ,  Рысқұлдың  ең  жек  көретіні  темір  есіктегі  көздей  тесік 
еді. Рысқұл азаптың небір түріне шыдап-ақ бағар, бірақ көздей 
тесік  дегбірін  қашырады.  Тесіктен  жылт-жылт  аңдушы  көздер 
көрінгенде шықшыты бұлт-бұлт ойнап, тісі шықырлап, әлгі ұры 
көздерді шұқып шығарып жібергісі келіп жыны қозады-ақ.
–  «Бұл нәлеттер неге қарай береді? Тамаша көре ме? Жаңа 
ғана  сұғын  қадап  кетіп  еді  ғой.  Әлде  менің  мүсәпір  халде 
отырғанымды  көріп  қуана  ма  екен?  Оларың  бола  қоймас!»


132


Достарыңызбен бөлісу:
1   ...   61   62   63   64   65   66   67   68   ...   125




©emirsaba.org 2022
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет