Шерхан Мұртаза Қызыл жебе бірінші кітап алматы, 2021



Pdf көрінісі
бет89/125
Дата07.01.2022
өлшемі1.34 Mb.
#20913
1   ...   85   86   87   88   89   90   91   92   ...   125
Қызыл жебе
–  Қой, – деді. – Сен жылағанмен Бердіқұл қайтып тұрмайды. 
Көз жасынан өлгендер қайтып тірілер болса, Әлімбек батырды, 
кешегі  Соқыр  батырды  тірілтіп  алмас  па  едік?!  Сонда  бізге 
жуандар  жуандығын  қылмас  еді.  Амал  не?!  Жылама.  Барайық 
болысқа. Жөн айтысып, құн сұрайық. Оның алдында суға түскен 
кесектей  мүжіліп,  тозып  тұрғанымыз  келіспейді.  Аз  атаның 
баласы  болсақ  та,  азбайық.  Азға  айбын  керек.  Айбыны  жоқты 
анау да, мынау да айналдыра береді, тәлкек етеді. Жұбымызды 
жазбай барып, жауап алайық. Не дейді – болыс өзі біледі. Арғы 
жағын  көре  жатармыз.
Болыстың  ауылы  төскейде.  Елдің  жатқан-тұрғанын 
алақандағыдай көріп-біліп отыру үшін болыс қонысты өрлеуден 
әдейі  тіккізген  сияқты.
Тал-дарақтың  сарғая  бастаған  жапырақтарын  тозаң  тұтқан. 
Күз де болса күн ыссы. Көбелектердің өзі ыстықтан, ыңқылдап, 
шөп басында әрең отыр. Жолда келе жатқан адамдардан сескеніп 
жалбаң етіп үркіп ұшса да, лезде жалп етіп барып қайта қонады. 
Тек қарлығаштар ғана ащы күнді елең қылмай көнетоздау бола 
бастаған көгілдір аспанда қайқаңдап ұшып, қалықтап жүр.
Рысқұл  бағанадан  бері  байқап  келеді,  бір  ұя  қарлығаш 
бұлармен қапталдай қабаттасып, ілесті де отырды. Мұны кәнігі 
аңшы Рысқұлдың жіті көзі ғана шалды. Басқалар мән берген жоқ. 
Қарлығаштар жабылып келіп қаралы топқа құс тілінде шиқылдап 
көңіл  айтқандай.  Қарлығаш  жөнінде  адам  не  біледі?  Ұшып 
жүрген  көп  мақұлықтың  бірі  дей  ме?  Оның  басқа  құстардың 
бәрінен бөле жарылып, адамдармен жақындасып, адам мекеніне 
ұя салатынында не сыр бар? Ұясын өзге құстар құсамай балшық 
пен қыл араластыра өріп, бекем жасай алатынында не мән бар? 
Балапандарын  құлап  кетпесін  деп  аяғынан  тұзақтап  қоюды 
қайдан  біледі?  Демек,  ол  адам  жан-күйін  білмейді,  түсінбейді 
деп айта аламыз ба? Осы келе жатқанында мына Алсайлардың 
қайғысына  ортақтаспасына  кім  кепіл?
Құс екеш құс та мейірлі. Ал адам адамды өлтіре алады.
Әйтсе  де,  қазіргі  кәнігі  аңшы  қарлығаштар  –  адамдардың 
қайғысына  ортақтасудан  гөрі  өз  құлқын  қамын  ойлап  келе 
жатқанын да сезіп еді. Шөп басқан қара жолдың үстімен жүрген 


180
Қызыл жебе 
жұрттан  үріккен  шегірткелер  ыршып-ыршып  жиекке  шыға 
бергенде  қарлығаштар  қақшып  алып  кетіп  жатқанын  Рысқұл 
ғана  аңғарып  келеді.
«Қарлығаш, сен де жыртқышсың. Мына мен де жыртқышпын. 
Талай  аңның  қанын  төктім.  Бірақ  біздің  жыртқыштығымыз 
құдай-тағаланың құдіретінен аттап өтпейді. Жаратылыстың өзі 
солай жазып қойған. Мен арқар атсам: «Е, жануар, сенің жазығың 
жоқ,  аш  отырған  адамдардың  азығы  жоқ»,  –  деп  атамын.  Ал, 
қарлығаш,  сен  болсаң  ұядағы  балапаныңды  асырайсың.  Бірақ, 
адамды  адам  өлтіргенін  не  деп  түсіндіруге  болады?  Қарлығаш 
қарлығашты  сірә  да  өлтірмес.  Кеше  ғой  Ахат  айтты:  «Қасқыр 
да  қастық  қылмас  жолдасына»  деп.  Сонда  адам  баласы  бірін-
бірі  қабырғасын  күйретіп,  өкпе-бауырын  езіп  жібере  алады 
екен. Неге бұлай? Құдай-ау, неге бұлай? Болысымыз Дауылбай 
да – Сәлік, оның сойыл соғар қарақшысы Сақан да – Сәлік, біз 
де  –  Сәлік.  Бәріміз  Шілмембет  Шымырдан  тарадық.  Дулаттың 
дуанынанбыз. Домалақ ананың құрсағынанбыз. О, әулие анамыз! 
Сенен де адам өлтіргіштер туған екен де. Жау емес, жат емес, 
туған  бауырын  өлімге  қиған  қандай  залымдық!  Сонда  ағайын 
арасы берік болмағаны ғой. Қарап тұрсаң, ата-ата бір жақ емес, 
барлар, атқамінерлер бір жақ. Бай – байға, сай – сайға құяр деген 
осы  екен».
Үстіндегі  иесінің  қалың  ойға  кеткенін  сезгендей  жирен  ат 
асықпастан бір-бір басып келе жатыр еді, Рысқұл ауыр күрсініп, 
басын көтеріп алғанда, астындағы аты да атырылып кете жаздап, 
тізгінді  босат  дегендей  мойнын  садақтай  иіп,  шірене  берді. 
Томпаңдаған торы атқа мініп келе жатқан Ахат Рысқұлға жанай 
түсіп.
–  Есіңде  болсын!  Қызбалыққа  салып  жүрме.  Құр  ашумен 
алысқа шаппайсың. Арыстай азаматымызды сұлатып тастағанда 
кеудемізді  ыза  кернемесе,  ондай  кеудеге  сабан  тығып,  тұлып 
қылған артық. Бірақ ызаны да ақылға жеңдірсек керек. Болыстың, 
анау  Шымкенттен  келіп  жатқан  ұлықтың  алдында  кісілік 
сақтайық,  –  деді.
Рысқұл үндеген жоқ, екі көзі тесіліп төскейге қарады. Болыс 
ауылы салтанатты шаһардай аспандап тұр екен.


181


Достарыңызбен бөлісу:
1   ...   85   86   87   88   89   90   91   92   ...   125




©emirsaba.org 2022
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет