Топырақтану



Pdf көрінісі
бет2/4
Дата18.01.2023
өлшемі0.58 Mb.
#61850
1   2   3   4
Әлсіз жіктелген кескін.
Тез бұзылатын минералдары аз топырақтарда қалыптасады
(кварцті құмдар, көне-ферралитті). Жалпы кескін қабаттарға нашар
бөлінген.
Бұзылған кескін – жерді жыртқаннан, су немесе жел эрозиясына
әр дәрежеде шалдыққан топырақтар .
Қалдықты кескін – күрделі, осы кескінде генезисы әр түрлі
көмілген қабаттар (немесе кескін түгел) кездеседі.
Олар алдындағы топырақ құралу үрдістерінде пайда болып
, кейіннен көміліп үстіне жаңа топырақ кескіні пайда болған.
Көп мүшелі кескін. Әртүрлі құрылысты топырақ түзуші
жыныстары көбіне 100 см тереңдікке дейін кездескенде қалыптасады.
Полициклді кескін. Топырақ түзуші материалдарды кезеңді
шөгілу жағдайында қалыптасатын топырақтарға сай кескін.
Мысалы, жайылма топырақтар кескіні.


26 
сурет. Топырақ кескіндерінің (құрылысының) типтері:


жоғарғы қабаттар астына түсірілген.
Мозайка тәрізді кескін. Кеңістіктері әр түрлі болып үйлескен қабаттардың қабысуынан пайда болған
кескін.
Одан басқа, топырақ кескіндері заттарды тарату ерекшеліктеріне қарай жіктеледі. Заттарды
топырақтың жоғарғы қабатынан бастап максималды жинайтын топырақтар аккумулятивті кескінге
сай (қарашірінді-аккумулятивті кескін), ал элювиалды кескіндер - заттардың кескінінен шайылуымен
сипатталады.
Топырақтың тік кескінінде бірнеше қабаттар кездеседі. Осы қабаттарға атау қойылып, әріппен
(индекс) белгіленеді. Әдетте топырақтың келесідей генетикалық қабаттары ажыратылады:
А – қарашірінді жиналған қабат;
В – иллювиальді немесе аралық қабат;
Ģ - глей қабаты
С – аналық тау жынысы
Д – төсеніш жыныс (төсенішті қабат)
А
1
(АЕ) – қарашірінділі элювиальды қабаты
А
2
(Е) – элювиальды қабат
А
о
– орман төсеніші, А
ш
-
шымды қабат дала кигізі
Т – шымтезек қабаты
А
о
немесе А
ш
органогенді қабат, орман ішінде түскен, қураған жапырақтардан, ал далалық аймақта
шөптесін өсімдіктерінің қалдықтарынан құралған, тың жерде болатын топырақтың ең үстіңгі қабаты.


27 
–сурет. С.А. Захаров бойынша
топырақ түсінің үш бұрышы



І-тип: 1-тоң кесекті; 2-кесекті; 3-ұсақ кесекті; 4-шаңды; 
5-
ірі жаңғақты; 6-жаңғақты; 7-ұсақ жаңғақты; 8-ірі 
дәнше; 9-дәнше; 10-ұнтақты;


Достарыңызбен бөлісу:
1   2   3   4




©emirsaba.org 2023
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет