Бөлімше Көлемі, бет Ақша-кредит саясатын дамыту



жүктеу 0.72 Mb.

бет1/7
Дата06.03.2017
өлшемі0.72 Mb.
  1   2   3   4   5   6   7

 

1

 



 «Экономикалық шолу» шығарылымының мазмұны №2, 2006 

№ 

Мақаланың атауы  

Автор 

Бөлімше 

Көлемі, 

бет 

Ақша-кредит саясатын дамыту 

1.   Инфляциялық қысымды болжау

 

моделі (P-star модель)   



Қоңырбаева Б.М. 

ЗСД 




Қаржы секторының жай-күйі жəне даму перспективалары  

2.   ҚРҰБ  мониторингіне  қатысушы 

кəсіпорындарға 

қайтарылатын 

ақпаратты 

қалыптастыру – 

тұрақты, 

репрезентативтік 

іріктеуді қалыптастыру негізі   

 

Керімхан Ж. 



ЗСД 

3.   Алматы қ. экономикасының нақты 



секторындағы кəсіпорындардың 

сыртқы экономикалық қызметін 

дамыту 

Жексембаев Т.К. 



Алматы 

қалалық 


филиалы 



Экономика жəне қаржы нарығы: аймақтық аспектілер 

4.   Қазақстан Республикасы 

аймақтарының 2006 жылғы 1 

тоқсандағы əлеуметтік-

экономикалық дамуы (ҚРҰБ 

аумақтық филиалдарының есептері 

негізінде) 

 

Сыдықова Қ.С. 



ЗСД 

10 


5.   Астананың қолма-қол ақша 

айналымы 

Сейфуллин М.Х. 

Орталық 


филиал 



Шет елдердің тəжірибесі  

6.   Дүниежүзілік банк. Қазақстан 

Республикасымен əріптестік 

стратегиясы 

 

Күмісбеков К.Б. 



 

Жамбыл 


филиалы 



Заңнамаға түсіндірмелер 

7.   Валюталық реттеудің жаңа бағыт-

бағдарлары  

Гуменюк Т.Ю. 

Орталық 


филиал 



Проблемалар мен пайымдаулар  

8.   Қазақстан Республикасының  

Ұлттық Банкі филиалының 

имиджін нығайту – Батыс 

Қазақстан облысында БАҚ-пен 

жұмыс істеудің негізгі əдістері  

Қалдыбеков Н.С. 

Батыс Қазақстан 

филиалы 




Аса маңызды оқиғалар мен мерейтойлар  

9.   Болашақ ұрпақтар қорына 5 жыл –  

ҚР Ұлттық қоры: қалыптасу жəне 

пайдалану ерекшелігі    

Жұмабаева Г.И. 

Қостанай 

филиалы 

10. 



Экономикалық шолудың жарнамалық үлгісі 2 

Барлығы  

 

 

48 

 

 

 

2

АҚША-КРЕДИТ САЯСАТЫН ДАМЫТУ 



 

Инфляциялық қысымды болжау

 

моделі (P-star модель)   



 

Қоңырбаева Б. М., 

Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі 

Зерттеу жəне статистика департаментінің стратегия жəне талдау 

 басқармасы бастығының орынбасары  

  

Қазақстан  Республикасының  Ұлттық  Банкі 2002 жылдан  бастап  инфляциялық 



таргеттеу  қағидаттарына  көшуге  дайындықты  бастағаны  туралы  жариялады. 

Инфляциялық 

таргеттеу 

қағидаттарына 

көшудің 

қажетті 

шарты - 

макроэкономикалық  көрсеткіштерді,  атап  айтқанда,  инфляцияны  болжауға  арналған 

сенімді  құралдардың  болуы.  Əзірленіп,  қазір  пайдаланылып  жатқан  трансмиссиялық 

модельдермен  қатар  Қазақстан  Республикасының  Ұлттық  Банкінде  балама  модельдер 

əзірлену үстінде. Алдыңғы нөмірде Ходрик-Прескот сүзгісін пайдаланатын əлуетті ЖІӨ 

моделіне  баламалы  əлуетті  ЖІӨ  моделі  жарияланды.  Трансмиссиялық  механизм 

моделінің  құрамына  кіретін  инфляция  моделіне  балама  модельдердің  тағы  бірі 

оқырмандардың  назарына  ұсынылып  отырған  инфляциялық  қысымды  болжау  моделі 

болып табылады. 

 

Орталық  банктер  (мысалы,  АҚШ-та,  көптеген  еуропалық  елдерде,  атап  айтқанда,   



Чехияда

1

)  пайдаланатын  инфляциялық  қысымды  болжау  құралдарының  бірі «P*- 



инфляция  моделі (P-star моделі)»  деп  аталатын  модель  болып  табылады.  Р*-модельдің 

дəстүрлі  инфляциялық  қысым  модельдерінің  алдындағы  басты  артықшылығы  оның 

шығарылым  ауытқуын  да,  сол  сияқты  өтімділіктің  олардың  теңбе-тең  мəндерінен 

ауытқуын да назарға алатындығында. 

Ұсынылған  тəсілдің  басқа  бір  артықшылығы  теориялық  негізінде  жəне 

салыстырмалы  түрде  қарапайымдылығында.  Модель  монетарлық  саясаттың  ақша 

ұсынысы  жөніндегі  шоғырландырылған  əсері  міндетті  түрде  баға  деңгейінде  көрініс 

беретінін  көрсетеді.  Яғни,  экономика  өзінің  мүмкіндіктерін  толық  пайдаланбаған 

жағдайда, ақша ұсынысының өсуі бағаға жəне болашақ  инфляцияға əсер ететін болады. 

P-star  инфляция  моделі  ақшаның  сандық  теориясына  негізделген  жəне  оның  мəні 

ұзақ мерзімді баға деңгейін ағымдағы ақша ұсынысымен, əлуетті шығарылымымен жəне 

ақша  айналысының  теңбе-тең  ставкасымен  айқындалатын  айнымалы  ретінде 

сəйкестендіру  болып  табылады.  Инфляцияның  қысқа  мерзімді  өзгерістерін  бағалау 

актуальды  баға  деңгейі  Р  мен  теңбе-тең  деңгейі  Р*  арасындағы  айырма  (баға «gap»-і)

2

 

арқылы есептеледі. 



Баға «gap»-і сандық теңдеуді жəне ұзақ мерзімді теңбе-тең баға деңгейінің теңдеуін 

құрастыру арқылы құрылады: 

 

Y

MV

P

/

=



                ,                (1) 

 

                                                 

1

 Jan Frait, Lubos Komarek, Lumir Kulhanek. P- P-star -Model based analysis of inflation dynamics in the Czech 



Republic 

2

  Жалпы, «gap» терминімен  қандай  да  бір  көрсеткіштің  өзінің  теңбе-тең  деңгейінен  ауытқуын  белгілеу 



қабылданған.  Сондықтан,  бұдан  əрі  қысқа  айту  үшін,  осы  көрсеткіштердің  өздерінің  теңбе-тең 

деңгейлерінен  ауытқуларын  мегзей  отырып,  біз  ЖІӨ «gap»-і  (немесе  ЖІӨ  ауытқуы),  өтімділік «gap»-і 

(немесе өтімділік ауытқуы) жəне т. б. туралы айтатын боламыз. 


 

3

*



*

*

/Y



MV

P

=

          ,               (2) 



 

мұнда P жəне P*  - актуальды жəне теңбе-тең баға деңгейі,  

M  - ақша массасы,  

V жəне V*  - ақша айналысының өзекті жəне теңбе-тең жылдамдықтары, 

Y жəне Y* - өзекті жəне теңбе-тең шығарылымдары. 

 

(1) мен (2) бірігіп, мынадай қатынасты береді: 



*

*

*



V/V

 

*



Y/Y

P/P


 

 

GAP



=

=

                            (3) 



 немесе логарифмдік нысанда: 

)

(



)

(

*



*

*

v



v

y

y

p

p

gap

+



=



  ,                    (4) 

мұнда  р*,  р,  y*,  y,  v*,  v,  gap-пен  тиісінше  Р*,  Р, Y*, Y, V*, V жəне GAP 

логарифмдері белгіленген. 

Сонымен, p-p

баға «gap»-і  шығарылымның  оның y-y



*

  əлуетті  мəнінен  асып  кеткен 

сомасы  жəне  ақша  айналысы  жылдамдығының  оның  v

*

-v  теңбе-тең  мəнінен  ауытқуы 



болып табылады.  

(4)  теңдеу  іскерлік  белсенділіктің  қарқындылығын,  яғни  экономиканың  өнімділік 

қабілетін  пайдалану  деңгейін  баға  деңгейінің  өзгерісімен  байланыстырады.  Бұл  ретте 

экономиканың  өнімділік  қабілетінің  ұзақ  мерзімді  теңбе-теңдіктен  асып  кетуі  іскерлік 

белсенділік  деп  түсіндіріледі.  Бұлай  болмаған  жағдайда  іскерлік  белсенділіктің 

төмендегені жөнінде сөз болады. 

Егер  жоғары  іскерлік  белсенділік (y-y

*

>0)  ақша  айналысы  жылдамдығының  өзінің 



ұзақ  мерзімді  теңбе-теңдігінен  төмен (v-v

*

<0)  болуына  əкеліп  соғатын  жоғары  ақша 

сұранысымен  қабат  келсе,  онда  бағаның  деңгейі  оның  теңбе-тең  деңгейінен  жоғары 

болады (p> p

 *

).  


Егер төмен іскерлік белсенділік (y-y

*

<0) ақша айналысы жылдамдығының өзінің ұзақ 

мерзімді теңбе-теңдігінен асып кетуіне (v-v

*

>0) əкеліп соғатын төмен ақша сұранысымен 



қатар жүрсе, онда бағаның деңгейі оның теңбе-тең деңгейінен төмен болады (p< p

 *

).  



Жоғарыда  атап  көрсетілген  екі  жағдайда  да  инфляциялық  қысым  факторы 

инфляцияны теңбе-теңдік нүктесіне итереді, бірінші жағдайда бұл қозғалыс жоғары қарай, 

ал  екінші  жағдайда  төмен  қарай  бағытталады.  Барлық  басқа  жағдайларда  ағымдағы 

инфляцияның теңбе-тең деңгейге қарағандағы деңгейі шығарылым ауытқуы y-y

мен ақша 



айналысы  жылдамдығының  оның  теңбе-тең  мəнінен  ауытқуы (v-v

*

)  арасындағы 



қатынаспен  айқындалатын  болады.  Осы  жағдайлардың  кез  келгенінде  шығарылым 

ауытқуын y-y

*

  жəне  айналыс  жылдамдығының  ауытқуларын (v-v



*

)  инфляциялық  қысым 

факторлары деп қарастыруға болады. 

Jan Frait, Lubos Komarek, Lumir Kulhanek

3

  еңбегінде  инфляцияның  алдыңғы  мəні 



теңбе-тең  болды  деп  болжанған  жағдайда, t кезеңіндегі

 

инфляция  π



t

  алдыңғы  кезең 

ішіндегі  баға  ауытқуының gap

t-1 


жəне  алдыңғы  кезең  инфляциясының  π

t-1


  функциясы 

болып табылатын теңдеу құрылады: 

 

π



= π

t-1 


+ F(gap

t-1


)

 

≡ π



t-1 

+ F( (p*


t-1

- p


t-1

)) ≡ π


t-1 

+ F(


t

t

v

v

y

y

)

(



)

(

*



*

+



)                       

(

5) 


 

Бұдан  əрі  осы  еңбекте    Чехия  үшін  мынадай P-star эконометриялық  моделі  

құрылады: 

π



= a (

)

(



)

(

*



*

v

v

y

y

+



 ) +b π


t-1 

+ c,   


                                                 

3

 P- P-star -Model based analysis of inflation dynamics in the Czech Republic 



 

4

мұнда  бірінші  мүше  нақты  шығарылым  мен  ақша  айналысы  жылдамдығының  олардың 



тұрақты мəндерінен жиынтық ауытқуы. Яғни, авторлар P-star модельде (y-y*) жəне (v*-v) 

ауытқулары инфляцияға бірдей ықпал етеді деп болжайды.  

Біз бұл ауытқулардың салмақтары да əр түрлі болуы мүмкін деп есептейміз. Бұл (y-

y*)  жəне (v*-v) регрессиялық  теңдеуге  сома  түрінде  емес,  дербес  мүшелер  болып  кіруге 

тиіс екенін білдіреді. Яғни, біз регрессияны теңдеу түрінде іздейміз: 

π



= a

(y



t-1

 - y


*

t-1


) + a

2

 (v



*

t-1


 - v

t-1


) + bπ

t-1 


+c. 

 

Алынған регрессиялық теңдеудің сипаттамалары 1-кестеде көрсетілген. 



Теңдеуге  екі dummy – 1998 жəне 1999 жылдардағы  инфляцияның  естен  тандырған 

мəндері  кірмеген,  ресей  дағдарысының  жəне  СПОК



 

режимін  ендірудің  ықпалын 

көрсететін айнымалылар қосылған. 

Бұдан басқа, GDPGAP нақты ЖІӨ жəне HP-фильтрі арқылы бағаланған əлуетті ЖІӨ 

арасындағы  айырма  ретінде (1-сурет),  ал VELOC_SM_HP ақша  айналысының  əлуетті 

жылдамдығы мен HP-фильтрі арқылы бағаланған ақша айналысының нақты жылдамдығы 

арасындағы айырма ретінде есептеп шығарылады (2-сурет). 

1-кесте.


 

Dependent Variable: INFSA 

 

 

Method: Least Squares 



 

 

Date: 04/07/06   Time: 17:58 



 

 

Sample (adjusted): 1997Q1 2005Q4 



 

Included observations: 36 after adjustments 

 

 

 



 

 

 



Variable 

Coefficient 

Std. Error

t-Statistic

Prob.   

 

 



 

 

 



GDPGAP(-4) 0.004719 

0.001680


2.809021

0.0087 


VELOC_GAP -2.112111 

1.134078


-1.862403

0.0724 


INFSA(-1) 0.230374 

0.077638


2.967272

0.0059 


DUMMY98Q2_99Q3 -2.721504  0.532106

-5.114589

0.0000 

DUMMY1999Q2 9.981090 1.218543



8.191005

0.0000 


C 1.798628 

0.259761


6.924167

0.0000 


 

 

 



 

 

R-squared 



0.850425     Mean dependent var 

2.024072 

Adjusted R-squared 

0.825496     S.D. dependent var 

1.921225 

S.E. of regression 

0.802566     Akaike info criterion 

2.549006 

Sum squared resid 

19.32336     Schwarz criterion 

2.812926 

Log likelihood 

-39.88211     F-statistic 

34.11375 

Durbin-Watson stat 

2.425530     Prob(F-statistic) 

0.000000 

 

 



 

 

 



 

Экзогендік  айнымалылар  бір  ғана  жағдайды  қоспағанда,  мультиколлинеарлылықты 

көрсетпейді,  бұл  жағдай: VELOC_GAP(-1) жəне DUMMY-айнымалылар  арасындағы 

мультиколлинеарлылық  (корреляция коэффициенті 0,67).  

Статистикалық  тестілер    автокорреляцияның,  сериялық  корреляцияның  жəне 

гетероскедастиялықтың  бар  екендігін  көрсетпейді.  Регрессия  коэффициенттерінің  кейбір 

тұрақсыздығы  бар, бұл  модельдің болжамдық қасиеттерін төмендетеді.  

3-суретте  инфляцияның  нақты  жəне  бағаланған,  сондай-ақ  теңдеудің  қалдық 

мүшесінің  графиктері келтірілген

Болжанатын кезеңге болжамдық есептеулер жүргізу мүмкін болу үшін жасалуға тиіс 



экзогендік 

айнымалылардың 

болжамдары 

нəтижелерді 

болашақ 

кезеңдерге 

экстраполяциялауға  мүмкіндік  беретін EVIEWS маусымдық  деңгейлестіру  рəсімін 

пайдалану арқылы  жасалған.  



 

5

1996  жылдың 1-тоқсанынан  бастап  қоса  алғанда 2008 жылдың 4-тоқсанына  дейінгі  



кезеңдегі  нақты  инфляция,  трансмиссиялық  модель  бойынша  инфляция, P-Star модель 

бойынша  инфляциялық  қысымның  болжамы,  Ходрик-Прескот  фильтрі  бойынша  үрдіс 

(тиісінше, inf,  infsa_0, infsa_1 жəне infsa_hp)  4-суретте келтірілген. Көрнекірек болу үшін,  

5-суретте 2001-2008 жылдар 

аралығындағы 

кезеңге 


арналған 

инфляцияның 

трансмиссиялық  модель  бойынша  жəне  инфляция  қысымының P-Star моделі  бойынша 

болжамдары,  сондай-ақ  инфляцияның, 2006-2008 жылдарға  арналған  ақша-кредит 

саясатының  негізгі  бағыттарындағы  деректердің    болжамы  (тиісінше, «ағымдағы»,  

infsa_pstar жəне «жоғ.АКС») бөліп көрсетілген. 

Бұл суреттерде P-Star моделі бойынша есептелген инфляциялық қысымның болжамы 

трансмиссиялық  модель  бойынша  жасалған  инфляция  болжамынан  жоғары  жатқаны 

көрініп  тұр.  Бұл  фактінің  мынадай  экономикалық  негіздемесі  бар.  Трансмиссиялық 

модель  бойынша  болжам  ақша-кредит  саясатының  реттеуші  ықпалын  ескерсе, 

инфляциялық  қысымның  болжамы  Ұлттық  Банктің  тарапынан  қандай  да  бір  ықпалсыз 

инфляцияның əлуетті өсуін көрсететіндіктен, ақша-кредит саясатының ықпалын ескеретін 

инфляция болжамына қарағанда жоғары болып шығады. 

Ұсынылып  отырған P-Star моделі  Қазақстанның  трансмиссиялық  механизмінің 

моделіне  кіре  алады.  Ол  есептейтін  инфляциялық  қысымның  көрсеткіші    инфляция 

қалыптасуының қосымша факторын құрайтын болады. 

 


 

6

 



1-сурет 

 

ЖІӨ-нің ықтимал деңгейден ауытқуы (ЖІӨ гэпі)



-500

0

500

1000

1500

2000

2500

3000

3500

19

96

Q

1

19

96

Q

4

19

97

Q

3

19

98

Q

2

19

99

Q

1

19

99

Q

4

20

00

Q

3

20

01

Q

2

20

02

Q

1

20

02

Q

4

20

03

Q

3

20

04

Q

2

20

05

Q

1

20

05

Q

4

20

06

Q

3

20

07

Q

2

20

08

Q

1

20

08

Q

4

мл

рд

. те

ңг

е

GDP

GDPGAP

GDP_HP

 

 



2-сурет 

Ақша айналысы жылдамдығының теңбе-тең деңгейден 

ауытқуы (жылдамдық гэпі)

-1,5

-1

-0,5

0

0,5

1

1,5

2

2,5

3

3,5

4

19

96

Q1

19

96

Q4

19

97

Q3

19

98

Q2

19

99

Q1

19

99

Q4

20

00

Q3

20

01

Q2

20

02

Q1

20

02

Q4

20

03

Q3

20

04

Q2

20

05

Q1

20

05

Q4

20

06

Q3

20

07

Q2

20

08

Q1

20

08

Q4

VELOC_GAP

VELOC_SM_HP

VELOCITY

 

 



3-сурет.  

Инфляцияның бағаланған, нақты мəндері жəне қалдықтар 

- 1 . 5


- 1 . 0

- 0 . 5


0 . 0

0 . 5


1 . 0

1 . 5


- 4

0

4



8

1 2


9 7

9 8


9 9

0 0


0 1

0 2


0 3

0 4


0 5

R e s i d u a l

A c t u a l

F i t t e d

 


 

7

 



 

4-сурет 

 

Инфляцияның жəне инфляциялық қысымның



болжамдары

-5

0

5

10

15

19

96

Q

1

19

96

Q

4

19

97

Q

3

19

98

Q

2

19

99

Q

1

19

99

Q

4

20

00

Q

3

20

01

Q

2

20

02

Q

1

20

02

Q

4

20

03

Q

3

20

04

Q

2

20

05

Q

1

20

05

Q

4

20

06

Q

3

20

07

Q

2

20

08

Q

1

20

08

Q

4

па

йы

з

INFSA_0

INFSA_1


  1   2   3   4   5   6   7


©emirsaba.org 2017
әкімшілігінің қараңыз

войти | регистрация
    Басты бет


загрузить материал