Ж. Б. Исмаилова биология және химия кафедрасының оқытушы



жүктеу 398.17 Kb.

бет2/3
Дата13.02.2017
өлшемі398.17 Kb.
1   2   3

9-нұсқа 

1.Қандай  енгізу  молярлық.  Нұсқа  жүзеге  асыру  9  (Р  =  1,09  г/мл  NaOH  8% 

ерітінді 200 мл грамм NaOH ерітіндісін бар қанша  

2.Салмағы NaCl ерітіндісін арқылы 30%  қанша грамм (300г қосылады тиіс 10% 

тұз ерітіндісін беруге H

2

O. 



3.Күкірт қышқылының 10% ерітінді (р = 1,07-ның) 

4.Қалыпты концентрациясы г/мл) 2л 0.02M HNO

3

 ерітілген заттың неше грамм? 



5.  0,1  N  КОН  10  мл  бейтараптандыру  12  мл  жұмсалды  H

2

SO



4

  белгісіз 

концентрациясы.  Күкірт  қышқылын  қалыпқа  анықтау  үшін  және  H

2

SO



4

 

ерітіндісін сомасы. 



l0-

 

нұсқа 

1.Na


2

SO

4



  *  10H

2

O грамм кірістілікке су 800 г еріген тиіс қанша  10% (салмағы 



бойынша) ерітінді Na

2

SO



4

2.Қандай  көлемі  NaCl  ерітіндісі  (салмағы  бойынша)  20%  500  мл  сұйылтылған 



тиіс 4,5% алуға (р = 1.152) – NаСI шешім (р = 1029 г / мл) 

3.K


2

CO

3



 грамм 0,1 М ерітінді 500 мл дайындау үшін қажетті. 

4.Қанша  барий  хлоридінің  неше  грамм  0.5н  800  мл  дайындау  үшін  қажет 

шешім.  

5.2М Na


2

SO

3



 қандай көлемі 1л 0,25н дайындау қабылдау қажет шешім. 

11-

 

нұсқа 

1.(Салмағы бойынша) шешім CuSО

4

 8% алуға 25 г CuSO



4

 * 5H


2

O тарата қажетті 

су массасы. 

2.0,6 М КОН дайындау үшін қажетті 5М КОН қандай көлемі?  

3.250 мл тұз шешу үшін қажетті KCl қанша грамм 0,15 М KC1 концентрациясы 

бар 300мл. 



 

11 


 

4.Концентрлі  тұз  қышқылы  қалыпты  (тығыздығы  1.18г  /мл)  салмағы  бойынша 

HCI 36,5% бар. 

5.Су  көлемі  (салмағы  бойынша)  20%  100  мл  шешуді  қосылған  болуы  тиіс 

H

2

SO



4

 (ρ = 1,14 г / мл) 5% ерітінді алуға. 



12-

 

нұсқа 

1.Су 450 г мыс сульфаты CuSО

4

*5H


2

O 50г ерігенге арқылы алынған ерітіндідегі 

CuSO

4

 салмағы фракциясын анықтаңыз. 



2.Концентрлі  тұз  қышқылы  неше  мл  (р  =  1,19  г/мл)  бар  HС1  38  %  (салмағы 

бойынша) 2н 1 литр дайындау үшін, қабылдау қажет. 

3.0,1 н шешу қандай көлемі CuSO

4

 8 г бар? 



4.Магний хлориді 12 г бар 250 мл. Молярлы концентрациясын есептеу 

5.Молярлық  концентрациясы  баламасы  3н  шешімін  500  мл  бұзуға  қажетті 

көлемі 0.5н тең болады. 

13-

 

нұсқа 

1.H


3

PO4 грамм 40% ерітінді (р = 1.26 г / мл) 200 мл қамтылған қанша. 

2.0,2 М ерітінді 300 мл дайындау үшін қажетті nano3 туралы салмағы. 

3. Қанша грамм Na

2

SO



500 мл ерітінді 0,25n бар? 

4.96% неше мл (салмағы бойынша) шешім H

2

SO

4



 (р = 1,84 г / мл) ерітінді 0,25н 

1 литр жасауға қабылдауға тиіс 

5.0,5  н  ерітінді  500  мл  дайындау  үшін  қажетті  2н  H

2

SO



4

  ерітіндісін  қандай 

мөлшерде. 

14-

 

нұсқа 

1.224g HNO

3

 1 литр қамтылған шешуде HNO



3

 массалық үлесі (р = 1,12г/мл) 

2.(Салмағы бойынша) 96%  100 мл K

2

SO



4

 (р = 1,84 г / мл) су 400 мл қосылды. 

3,229  г  /  мл  ерітінді  тығыздығы.  Ерітіндіде  молярлық  концентрациясы 

баламалы салмағы фракциясы мен H

2

SO

4



 есептеңіз. 

3.Фосфор  қышқылын  грамм  0,1  н  500  мл  қамтылған  қанша  фосфор  қышқылы 

ерітіндісі. 

4.Калий  гидроксиді  ерітіндісінің  200  мл  (KOH)  KOH  5,6  г  бар.  Қандай  шешу 

енгізу молярлық? 

5.Қандай  мөлшерде,0,3  н  сілтілік  ерітінді  0,2  н  250  мл  бейтараптандыру  үшін 

қажетті қышқылының ерітіндісі? 

 

3 Атомдарының  құрылымы 

 

Атом  қозғалыс  бөлшектерден  тұратын,  күрделі  микросистемы  болып,  л 



микромире тән заңдарына бағынады.  

Атом  оң  зарядталған  ядро  тұрады  және  теріс  зарядталған  электрондар 

қозғалып.  Атомның  ядросының  заряды  оң  баспа  протон  (р)  болып  табылады. 

Элементтердің атомдарының жай сутегі ядроларының қоспағанда, протон бірге, 

нейтрондар  (N)  қамтиды.  атомның  массасы  протондар  мен  нейтрондардың 

жалпы массасы шамамен тең. 

A = Z + N 

A - атом салмағы, Z - протондар саны (атом нөмірі), N - нейтрондардың саны 



 

12 


 

N = A - Z 

Электрон - 1,602 тең теріс электр зарядты асыратын атом жеңіл элементар 

бөлшектер,  *  10-19  Қ  шартты  үшін  (-1)  тең  ретінде  қабылданған  заряд 

электронның. сутегі - электрон массасы жеңіл элементтердің бұқаралық 1/1836 

болып 9,1095 * 1028 г тең. Электрондық é белгіленеді. 

Атомның  іргелі  негізі,  оның  даралық  өзегі  болып  табылады  анықтайды. 

Химиялық реакциялардың барысында өзгеріссіз қалады. 

Ядросының айналасында кеңістігінде электрон табу ықтималдығын ескере 

Кванттық  механика.  Тез  қозғалатын  электрондар  оның  түрлі  ережелерін 

жиынтығы  белгілі  бір  теріс  заряд  тығыздығы  бар  электрондық  бұлт  болып 

саналады  үшін  толқындардың  қасиеттері,  өзегін  қоршаған  кеңістіктің  кез 

келген  бөлігінде  болуы  мүмкін  бар.  электрон  бұлтының  -  атом  электрон 

қозғалысының кванттық-механикалық моделі. 

Ядросы  байланған  электрондардың  күшті,  электрондық  бұлт  неғұрлым 

тығыз  тарату  жауапты  көлемі  аз  болуы.Электрон  ықтималдығы  орбитали  деп 

аталатын, ең жоғары қалады онда кеңістігін облысы. 

Орбиталық - яғни, атомдар электрондардың толқындық функциялар толық 

жиынтығы.  Сондықтан,  бар  кез  келген  берілген  толқындық  функциялар  үшін 

шоғырланған  электрондық  бұлт  белгілі  бір  үлесі,  оның  ішінде,  шекара  бетіне 

бар.  

Максимумэлектрондардың  тығыздығы  электрон  табу  ең  жоғары 



ықтималдығы  сәйкес  келеді.  Демек,  «орбиталық»  түсінігі  теріс  заряд 

тығыздығына  байланысты  өзгереді  электрондық  бұлт,  пішінін  көздейді.  Атом 

ядросы - орбитальдардың, теріс зарядты жою үшін қажетті энергия арқылы бір-

бірінен симметрия орталығы қатысты электрондық бұлт пішінін өзгеше болуы 

мүмкін.негізгі  кванттық  саны  -  п,  яғни,  ядро  электрон  орташа  қашықтық 

байланысты  Бұл  электрондық  бұлт  өлшемін  және  электрондардың  анықтайды 

энергиясын  сипаттайдыатом  электрон  энергиясы  деңгейі.  Бұл  мәні  алуы 

мүмкін1-ден  7-ге  дейінгі  тәжірибеде  1-ден  шексіз  бүтін  сандардың  табиғи 

сериясы  (тиісінше  элементі  бар  кезең  саны).  Күшдеңгейлері  (қалдықтар)  N 

және хаттарды құндылықтарына сәйкес нөмірлері бойынша белгіленген: 

негізгі кванттық саны п ......... .1 2 3 4 5 6 7. 

Белгілер KLMN PQ ............... тегістеңіз. 

 Арттыру  электрон  энергиясын  және  электрондық  бұлт  (орбиталық)  артуы 

өлшемін. 

 

 

1-Кесте. Кванттық сандар және орбитальдардың саны 



 



Обозначение орбиталей 

Число орбиталей 



1s 





 

13 


 



2s  


2

Р

 







3s  

Зр  


3d 

3  







4s 

4р  


4d     

4f 


3  


5  

 



 

Орбитал  (жағы)  кванттық  саны  -  л  электрондық  бұлт  кіші  және  нысанда, 

электронның  энергиясы  күйін  сипаттайтын.  Электрондық  деңгейлері 

қабаттарының топталған. 

Орбитал кванттық саны .................. .0 12345 

Атауы астында жүрген ........................ ..spdfgh 

магниттік  кванттық  саны  -  мл  кеңістікте  орбиталық  бағдар  сипаттайды  және 

саны  л  байланысты.  Cloud,  квантованных  болып  табылады  және  +1  -1  қап, 

соның ішінде бүтін сан болып табылады. 

Кесте 1 әрбір мәні үшін, тек бір ғана с-орбиталық бар екенін көруге болады, 

оның N және л мәндері арасындағы қарым-қатынас, көрсетеді. 

Орбитали - N = 2 үшін үш р, сондай-ақ бар. 

Қашан N = 3 бес D - орбитали: 

Қашан N = 4 - жеті f-орбитали. 

Құндылықтарды  саны  м  =  2L  +  1.  мән  л  орбитальдардың  саны,  яғни 

электрондар  осы  деңгейде  болуы  мүмкін  энергетикалық  мемлекеттер  саны. 

Энергия  схематично  тіктөртбұрыш  түрінде  кванттық  мемлекеттік  (энергиясы) 

жасушалар көрсетеді. 

Айналдыру  Кванттық  number-  мс  өз  осінің  айналасында  электрон  дұрыс 

айналуын  сипаттайды.  Ол  (-  Шпиндельді  актінің  жұлын)  Айналдыру  айналу 

ретінде  белгілі  болды.  айналдыру  тек  екі  құндылықтар,  +1/2  және  -1/2  алуға 

болады.  ↓  ↑:  Олай  болмаған  жағдайда,  қарама-қарсы  бағытта  меңзегіш  артқа 

көрсеткілерін  қараңыз.Қарама-қарсы  жұлын  екі  электрон  егіз  және  бір  деп 

аталатын, сол энергетикалық жағдайы болып табылады - жұптастырылған емес. 



 

Бақылау жұмысы 

«Атомдар құрылымы» туралы 



1 нұсқа 

1.электрондық  формуласы  және  атом  сандар  элементтерін  орбитальдардың 

электрондардың бөлу аударғым санын жазындар 13, 27, 56. 

2.Электрон  формуласы  элементі  аяқталды  3d

5

  4s


2

  бар.  Атауы  мен  элементтің 

сериялық нөмірін анықтаңыз. 


 

14 


 

3.Технеция Атомның ядродағы протондар мен нейтрондардың саны мен радий 

туралы атом ядросының (226 атом массасы бар изотоптарды) (атомдық массасы 

99-изотоптарды). 

4.Кванттық сандар s-, р, d- санын және f-орбитали анықтау 

энергия деңгейі? Қанша s-, р-.d- электрондар, атомдар кобальт? 

5.Нақты электрондық тиесілі элементі анықталады  

2-нұсқа 

1.Изотоп түрлі элемент: 

а) нейтрондар саны

б) атом саны

в) валенттілігі электрондардың саны бойынша; 

г) протондар саны. 

Мысал келтір. 

2.Атом сандар элементтерінің электрондық конфигурациясы жазу керек: 

16,23,42,76,82. 

3.Атом  сандар  9  және  28  атомдар  электрондық  формуласы  жазу  керек. 

Кванттық жасушаларында атомдарының электрондарды таратып.  

4.Қандай электрондық отбасы осы элементтердің әрқайсысы қамтамасыз етеді. 

және қандай құндылықтар магниттік кванттық сан мл қабылдай алады 

орбиталық кванттық сан л = 0, I, 2 және 3-? Периодтық элементтер s-, р, және f-

элементтері қалай аталады жатыр?  

5.Мысалдар  келтір.  Атомның  К,  AI,  S,  Си,  Ag  электрондық  қабығымен 

жұптастырылған электрондардың жұп. 

3-нұсқа 

1.Менделеев кестесіндегі атом элементтері тобы саны бірдей: сыртқы электрон 

деңгейде а) электрондар; б) нейтрондар, в) барлық электрондар. 

Иондық Zn 

+ 2

 электрондык конфигурациясы 



а) 1s

2

2s



2

2p

4



 

б) 1s


2

2s

2



2p

6

3s



2

3p

6



 

в) 1s


2

2s

2



2p

6

3s



2

3p

6



3d

10

 жылы 



г) 1s

2

2s



2

6



3s

2

3p



6

3d

10



4s

2

4p



6

 

3.Изотоптардың ядролардың қамтылған қанша протон мен нейтрон: 



35Cl, 36Cl, 37Cl, 38CI, 39 K, 40K, 40AG? 

4.Электрондардың фосфор атомы кванттық жасушаларының астам бөлінген? 

5.Кванттық  санының  Паули  принципін  көрсетіңіз  сипаттаңыз  билігінің  мәні 

неде. 


4-нұсқа 

1.Электрон конфигурация Na, Cl, Si, F және әрбір атомдар көрсетініз және 

асыл газ конфигурациясын таңдаңыз. 

2.Атомдық нөмірі 26 элементтің электрондық формуласын жазыңыз. Атомның 

таратылды электрондар, кванттық жасушалары? 

3. Қанша электрондық деңгейдегі кванттық сандар атомдары бар 16 және 19? 



 

15 


 

4.Кванттық  сандарды  жасауға  п,  л,  мл,  сипаттайтын  қандай  құндылықтар 

атомның электрондар мемлекеттік. Олар магний атомы сыртқы электрон үшін 

не жатыр? 

5.Кванттық деңгейде электрондардың максималды санына тең бұл N? Астында 

жүрген s, р, d және f? 



5-нұсқа  

1.Қандай 

ұқсастықтар 

және 


сыртқы 

деңгейде 

құрылымындағы 

айырмашылықтар кремний атомдарының және көміртегі? 

2.Атом валенттік орбитальдардың 3d

5

 4s



1

 теңшеледі. Толтырыңыз электрондық 

шағымдар және кванттық жасушаларында электрондарды таратады. 

3.Атомдарының электрондық конфигурациясы жазу керек: O, Al, V, Ag, Ba, Fr. 

4.Атом  сандар  элементтердің  атомдарының  электрондық  формуласы  жазу 

керек. 


5.Электрондық  отбасы  осы  элементтердің  әрқайсысы  қамтитын  16  және  28 

Паули принципі қандай ? Болуы мүмкін бе кейбір кенішінде аралық топша р

7



атом немесе электрондық d



12

? Неге олай? Элементі 22 электрондық формуласы 

атомы жеткізіңіз және валенттілігі электрондарды көрсетіңіз. 

6-

 

нұсқа 

1.Атомның электрондық қабық 3s

2

3p

4



 теңшеледі. Б элементтердің элементі  

Д.И Менделеев кестесіндегі жағдайын анықтау үшін осы негізінде. 

2.Кальций мен магний электрондық конфигурациясын жазу және салыстыру. 

3.Жер  мемлекеттік электрондық  конфигурация  атом  кез келген  элементі  1s

2

2s



2p

6

3s



2

3s

6



4s

1

 болып табылады? 



4.Атомдар  үшін  «протондар,  нейтрондар  мен  электрондардың  саны  төменде 

көрсетілген 13С, 55Mn, 97Mo изотоптар. 

5.Атом сандар 7, 15, 32, 42, 81 атомның сыртқы валенттік орбитали көрсетініз. 

7-

 

нұсқа 

1.  Электронды  формула  фосфор  және  ванадий  атомдары  жазу  керек.  Бөлу 

кванттық  жасушаларында  атомдарының  электрондар.  Осы  элементтердің 

әрқайсысы электрондық отбасы? 

2.Элементтері сыртқы электрон қабатының сипатталады U атомдары 

символы: 2s

2

; 3s


2

; 4s


2

; 5s


2

; 6s


2

; 7s


2

3.Толық электрондық формуласы элементтерін Ca және Sr. 



3.Гелий  изотоптардың  ядролардың  жылы  неше  нейтрон  (

3

He, 



4

Ke),  көміртек 

(

12

C, 



13

C) оттегі (

16

O, 


17

O, 


18

O) және кремний (

28

Si, 


30

Si)? 


4.Рубидий,  стронций,  иттрий,  цирконий:  тізбек  атомдарының  электрондық 

қабықшалар құрылымын жеткізіңіз. Олардың қандай айырмашылығы бар?  

5.Төрт кванттық санының Паули принципін көрсетіңіз сипаттаңыз. 

8-

 

нұсқа 

1.Бұл  отбасылық  анықтау  қалай  элемент  формуласы;  қарай  онда  тобы,  ол 

тиесілі.  Жауап үлгі элемент суреттейді саны 15 (фосфор). 

2.Мысалы, электрондық конфигурациясына сипатталады элементі: а) 3d

1

 б) 6р


6

 

6) 4f



11

 


 

16 


 

3.Жұптастырылған электрондар атомы, құрамында жоқ, қанша  B, S, As, Cu, H, 

ЕU, сондай-ақ? 

4.  Электрондардың  ең  көп  саны  электрондық  қамтуы  мүмкін  негізгі  кванттық 

санының N = 4 қабатты? 

5.Атом  бес  элементтері  көз  кiшi  топтардың  сыртқы  бар  тиісінше  энергия 

деңгейі: 2S

1

,  3S



1

,  4S1,  5S

1

,  6S


1

  электрондық  конфигурациясы.  Осы  элементтер 

қандай. 

9-

 

нұсқа 

1.Электрондардың  қағидаттарына  сәйкес  орбиталық  таралуын  толтыру 

орбитали 27, 48 және 94ē. 

2.Атом сандар 7 атомдарының сыртқы валенттік орбитали 15,32,42,81. 

3. Қанша электрон ең 3d-кіші, болуы мүмкін? Мысалдар келтір. 

4.3d-ішімінде  атомы  бар  электрондық  элементі  формуласы  жазу  керек,  үш 

электрондарды  кіші.  Топтар  мен  кіші  кезеңінде,  және  ол  бұл  элемент  деп 

аталады? 

5.Атомдарының сыртқы құрылымы: 2s

2

2p



5

; 2s


2

2p

4



; 3d

1

 4s



2

. Жасау, электрондық 

талаптар аяқтау және осы элементтерді атауға. 

10-

 

нұсқа 

1.Жер  мемлекет  атом  кез  келген  элемент  электрондық  барконфигурация  Is

2

2s

2



 

2p

6



 3s

2

 3p



6

 4s


1

2.Деңгейдегі электрондардың энергетикалық бөлу бейнелейді қалай болады. 



және атом сандар 80, 87 элементтерін астында жүрген? 

3.Электрондарды жұптастырылған емес, қанша  CO

3 +

 болып табылады? 



4.Электрондық  формуласы  элементтерінің  және  оларды  ұйымдастырады 

тәртіппен металл емес қасиеттерін арттыру. 

5. кванттық санының не? Олар қабылдауға болады қандай? Мысал келтір. 

11-

 

нұсқа 

1.4s және 3d 5s және 4p қандай орбитали бұрын толтырылады? Неге олай? 

Атомдық нөмірі 21 бар элементтің электрондық формуласы атомы жеткізіңіз. 

2.Атом  нөмірі  7  элементтердің  атомдарының  электрондық  формуласын 

жазыңыз 16. Тарату және кванттық жасушаларында атомдарының электрондар. 

Осы элементтердің әрқайсысы электрондық отбасы? 

3.Бром электрондық конфигурациясы. 

4.Қалай  атомдары  ұзақ  кезеңдер  электрондық  қабықшалар  құрылысы  болып 

табылады? Мысал келтір. 

5.Изотоптар 

35

Сl, 


36

CI, 


37

Cl ядроларының қамтылған неше протон мен нейтрон, 

38

CI, 


39

 K, 


40

K, 


40

Ar? 


12-

 

нұсқа 

1.Марганец және кемшіліктер электронды формула атомдары. Қай электрондық 

отбасы осы элементтердің әрқайсысы қамтамасыз? 

2.Неге  энергетикалық  деңгейде  электрондардың  саны  шектеулі  болып 

табылады? Мысал келтір. 

3.Цирконий,  мыс  атом  ядросында  жолдарының  және  нейтрондардың  саны 

есептеңіз технецием, хром, темір. 


 

17 


 

4.Қандай  атомдарының  электрондық  құрылымдардың  аталған  белгілері  болып 

табылмайтын нақты – 1р, 1s, 2p, 2d, 3f, 4f, 4p? 

5.Электрондардың  күкірт атомы кванттық жасушаларының астам бөлінген. 



13

 -

нұсқа 

1.Қандай  изотоптар?  Элементтерін  изотоптар  құрыладыбір  α-бөлшектердің 

және бөлінген бір нейтрон жұтып, егер атом ядроларының Хиросиманы жатқан 

ядролық реакция, α-бөлшектер 

54

Fe. Осы ядролық реакция теңдеуін жасаңыз. 



2. Атом қандай орбитали дейін толтырылады: 4d немесе 5s, 6s немесе 5p? Неге 

олай?  Атомдық  нөмірі  43  бар  элементтің  электрондық  формуласы  атомы 

жеткізіңіз. 

3.Қандай  құндылықтар  сипаттайтын,  кванттық  саны  m,  l,  m

l

,  m


s

  кетуі  мүмкін 

атомның  электрондар  мемлекеттік.  Олар  сыртқы  үшін  қабылдауға  қандай 

құндылықтар электрон атом кальций? 

4.Осы  атомдарының  электрондар  қандай  атомдық  нөмірі  14  және  40-

элементтердің атомдарының электрондық формуласы созылу асырылады? 

5.Қалай  сыртқы  энергетикалық  деңгейіндегі  электрондардың  саны  өзгеру 

мерзімде Металл емес қасиеттері өсуін байланысты? Мысалдар келтір. 



14

 -

нұсқа 

1.Неге  атомның  электрондар  сипаттайтын    жеткілікті  емес  негізгі  кванттық 

саны? 

2.Неше  жер  мемлекет  қамтылған  электрондар  жұптастырылған  емес 



электрондық қабығының атом, кремний, күкірт, хлор, аргон? 

3.Алдындағы қабаты электронды атомдар элементі топтар 1 және 2, онда бар: 

а) 8 электрондық пошта. 

б) 18 электрондарды. 

Осы элементтердің электрондық формуласын толтырыңыз. 

4.Изотоптардың ядролардың жылы неше нейтрондардың және протондар: 

35

CI, 


37

CI.  


5.Двухвалентный металл ион электрондық конфигурациясы бар керек пе: 

а) 1s


2

2s

2



2p

6

3s



1

б) 1s



2

2s

2



2p

6

3s



2

3p

6



 

4 Химиялық байланыс 

Химиялық облигация - тұрақты многоатомных жүйесіне әкеледі екі немесе 

одан да көп атомдар өзара, нәтижесі. 

Химиялық  облигацияларды  сипаттау  әдетте  қолданылатын  термин 

«валенттік.» Бұл термин химиялық байланыс қалыптастыру элементі қабілетін 

шарасы  болып  табылады.  Химиялық  байланыс  деп  аталатын  валенттік 

электрондардың  негізінен  болып  табылады.  s-  және  валенттік  электрондардың 

р-элементтері d-элементтері қабықшасы сыртқы қабығы болып табылады. 

Химиялық  байланыс  ең  маңызды  ерекшелігі  байланысты  емес 

атомдарының  электрондық  тығыздығы  қарапайым  Сонымен  қарағанда  өзінің 

ауқымы  электрондық  тығыздығы  қайта  бөлу  болып  табылады.  Ковалентті  - 



 

18 


 

түптеу  атомдарының  электрондық  тығыздығы  бөлу  сипатына  қарай химиялық 

облигацияларды үш негізгі түрлері болып табылады. және металл ион. 

Электрондық  жұп  өзара  іс-қимыл  ортақ  атомдарының  қалыптастыру 

арқылы  жүзеге  асырылады  Химиялық  облигация  білдіреді  ковалентную 

байланыс деп аталады. 

Екі  атомдар  арасындағы  молекулалардың  ковалентті  байланыс  түрлі 

санына құрылуы мүмкін. 

Мысалы;  молекуласының  Cl

2

  N



2

  және  қалыптастыру.  Хлор  атомдарының 

электрондар сыртқы қабығы 7, және азот – 5, хлор атомы - азот бір непарного 

электрон -3. 

Химиялық  символы  жылы  сыртқы  қабығы  электрондардың  ұпай  санын 

көрсетеді. 

Екі  атомдар  ядроларының  арасындағы  электрондар  ядроларының  оң 

зарядты  және  олардың  ілеспе  жалғыз  молекуласының  т.б.  H

2

,  Cl


2

,  N


2

,  әсерін 

бейтараптандыру: 

қарапайым 

заттардың 

молекулаларының 

атомдары 

арасындағы  ковалентті  облигациялар  салыстыра  отырып,  біз  сол  үлгіні  көре 

аласыз  Атом  молекулалар  атомдарының  болса,  бір  жақты  тарту  жалпы 

электрондық  жұп  орын  алмайды.  Электрондардың  Әрбір  жұп,  сондықтан, 

бірдей  екі  атомы  тиесілі  еді.  Бұл  екі  ядролардың  оң  зарядтардың  ауырлық 

орталықтарының  арасындағы  симметриялы  орналасқан  жұптастырылған 

электрондардың  бұлтта  ауырлық  орталығы  дегенді  білдіреді.  Осылайша, 

электрондардың жалпы жұп олардың ядролардың бірдей қашықтық болады. 

Байланыс  бірдей  емес  полярлық  ковалентті  байланыс  деп  аталатын 

атомдар қосылу екі, тиесілі электрондардың жалпы жұбын жүзеге асырылады. 

Сол  сияқты,  электрон  атомдар  үшін  барлық  ұқсас  немесе  өте  ұқсас  мәндерін 

қосыңыз. 

Молекула  қалыптастыру  атомдарының  әр  түрлі  болса,  байланыс 

электрондық 

жұп 

неғұрлым 



электроотрицательных 

атомның 


қарай 

симметриялық  ұстанымын  ауысатын.  Демек,  электрондық  жұп  көп  немесе  аз 

атомдар  бірін  байланыстыратын  жасалады  айналады.  Жұп  электрон  орбитали 

екі  ядролардың  қосылған.  Осы  ішінара  нәтижесінде  молекуласы  электр 

зарядтардың  поляризация  орта  деп  аталатын,  кейбір  қашықтық  болады, 

олардың арасындағы бірдей емес. Диполь - бұл полярлық ковалентті байланыс, 

және молекуласы деп аталады. 

Диполь,  жоғары  поляризация  және  молекуласының  полярлығы  ұзақ. 

Полярлық  ковалентті  байланыс,  мысалы,  осындай  H

2

O,  H



2

S,  HС1,  N

2

O

5



  және 

барлық  қышқылдары  сияқты  молекулалар  тән.ковалентті  байланыс  бір-

электрон бұлттар ғана емес қалыптасады жабатын - ковалентной қалыптастыру 

осы  алмасу  тетігін.  Оның  қалыптасу  тағы  бір  мүмкін  механизмі  -  донор-

акцепторлық.  Бұл  жағдайда,  химиялық  байланыс  натрий  атомдарының  екі 

электрондық бұлт салдарынан туындайды және еркін басқа атомы өмір сүрген. 

Мысал ретінде аммоний ионы NH

4

+



 қалыптастыру тетігі қарастырайық. Аммиак 

азот  атомы  молекуласының  электрондардың  жалғыз  жұбын  бар  (екі-электрон 

бұлтының)  H

+

  ретінде  сипаттауға  болады  және  тегін  сутегі  иондарының  1s-



 

19 


 

орбиталық.  екі-электрондық  бұлт  иондық  аммоний  қалыптастыру,  яғни,  азот 

және  сутегі  ортақ  азот  атомдары  болып  ол  молекулалық  электрондық  бұлт 

айналады.  Сондықтан,  төртінші  ковалентті  байланыс,  аммоний  ионы 

қалыптастыру бар. Жалғыз электрон жұбы яғни, донор деп аталатын, және атом 

оны  қабылдау  болып  табылады  атом,  қабылдағышқа  -  тегін  орбиталық 

бар.салдарынан бір атомның (донор) екі-электрондық бұлт және басқа да еркін 

орбитали  үшін  ковалентной  қалыптасу  механизмі  -  (акцептор)  донорлық-

акцепторлық  болып  табылады  электростатикалық  тарту  арқылы  иондар 

арасындағы  химиялық  облигациялық  электро  коваленттік  немесе  иондық 

байланыс деп аталады. 

 

Мысалы, натрий хлориді қалыптастыру - NaCl 



Na

0

 - E → Na 



+

    


Cl

0

 + E → Cl



 

Ковалентной  айырмашылығы  Ионды  байланыс  кеңістікте  және 



бағдарланған емес сипатталады 

Бірде-бағыт  зарядталған  бөлшектер  білдіретін  әрбір  ион,  кез  келген 

бағытта (жоқ бағыт) қарсы белгісінің иондарды тарта алады, бұл шын мәнінде 

анықталады. 

Қарама-қарсы белгісі иондарының өзара іс-қимылы, олар басқа салаларда 

(емес  қанықтыру)  қарсы  белгілері  иондары  тарту  мүмкіндігі  қалады,  күш  кен 

өтеу әкеп соқпайды. 

 



1   2   3


©emirsaba.org 2017
әкімшілігінің қараңыз

войти | регистрация
    Басты бет


загрузить материал