Дєріс тезистері


Дене  тәрбиесі  құралдарының  организмге  тигізетін  әсері



Pdf көрінісі
бет41/294
Дата07.01.2022
өлшемі2.95 Mb.
#20622
1   ...   37   38   39   40   41   42   43   44   ...   294
Дене  тәрбиесі  құралдарының  организмге  тигізетін  әсері.  Дене  тәрбиесінде 
қолданылатын негізгі құралдар дене жаттығулары десек, кӛмекші құрал ретінде 
мектепке дейінгі жаста, мәселен, бала ӛмірінің алғашқы үш айында гигиеналық, 
материалдық  факторлардың  және  жаратылыстың  табиғи  күштерінің  маңызы 
мейлінше мол, бұдан кейін дене жаттығуларының және алуан түрлі іс-әрекеттің 
рӛлі  артады.  Мектеп    жасына  дейінгі  балалардың  дене  тәрбиесі  міндеттерін 
шешу    үшін  гигиеналық  факторлар,  жаратылыстың  табиғи  күштері  дене 
жатығулары  т.б.  пайдаланылады.  Толыққанды  дене  тәрбиесіне  барлық 
құралдарды    кешенді қолданған  кезде қол  жетеді, ӛйткені  олардың әрқайсысы 
организмге  әртүрлі  әсер  етеді.  Гигиеналық  факторлар  (сабақ,  демалыс 
тамақтану  және  ұйықтау,  киім,  аяқ  киім,  дене  тәрбиесі  құрал-жабдықтар 
гигиенасы  және  т.  б.)  дене  тәрбиесінің  ӛзіндік  ерекше  құралдары  болып 
табылады.  Олар  дене  тәрбиесімен  айналысушылардың  организміне  дене 
жаттығуларының  тигізетін  әсерін  арттырады.  Мысалы,  нәрлі  және  уақтылы 
тамақтану кезінде дене жаттығулары сүйек және бұлшық ет жүйесінің дамуына 
жақсы әсерін тигізеді. Ұйқының қанық болуы тынығуды қамтамасыз етеді және 
жүйке  жүйесінің  жұмыс  кабілетін  арттырады.  Бӛлменің,  дене  тәрбиесі  құрал-
жабдықтарының,  ойыншықтардың,  атрибуттардың,  балалардың  киімінің,  аяқ 
киімінің таза болуы аурулардың алдын алуға  қызмет  етеді.  
 Жеке 
және 
қоғамдық  гигиена  талаптарын  орындау  -  балаларда  жағымды  эмоциялар 
тудырады,  дене  жаттығуларын  игеруге  неғұрлым  жақсы  жағдай  жасайды. 
Гигиеналық  факторлардың  дербес  маңызы  да  бар.  Олар  барлық  органдар  мен 
жүйелердің қалыпты жұмыс істеуіне жәрдемдеседі. Мысалы, жүйелі түрде және 
сапалы тамақтану ас қорыту қызметіне жақсы әсер етеді және басқа органдарға  
қоректік  заттарды  дер  кезінде  жеткізіп  тұруды  қамтамасыз  етеді,  баланың 
қалыпты  ӛсуіне,  дамуына  септігін  тигізеді.  Жарықтың  дұрыс  болуы  кӛз 
ауруларының  (нашар  кӛру  т.б.)  пайда  болуын  болдырмайды,  балалардың 
кеңістікте  бағдар    табуына  неғұрлым  қолайлы  жағдай  туғызады.  Күн  тәртібін 


 
46 
қатаң  сақтау  ұйымшылдыққа,  тәртіптілікке,  т.с.с.  үйретеді.  Гигиеналык 
факторлар дене тәрбиесі жүйесінің сауықтыру бағыты бар кағидаларын жүзеге 
асыруда  шешуші  фактор  болып  табылады.  Оның  ең  басты  мақсаты  -  дене 
жаттығуларын адамның ӛмір  қызметінің құрамдас бӛлігі ету. Екінші жағынан, 
дене  жаттығуларының  тиімділігі  тек  қана  гигиеналық  нормаларды  сақтаған 
жағдайда ғана жоғары болмақ. 
 Дене  тәрбиесінің  арнаулы  кұралы  болмаса  да,  гигиеналық  факторлар 
дене  тәрбиесі  міндеттерін  толық  ӛз  дәрежесінде  шешуде  маңызға  ие. 
Қаншалықты  педагогикалық  процесс жақсы ұйымдастырылғанымен  тамақтану 
тәртібі бұзылып жатса, керекті мӛлшерде ұйықтамаса, жаттығулар санитарлық 
жағдайы  жоқ  жерде  ӛткізілсе,  онда  педагогикалық  процесс  ешқашан 
күткендегідей нәтиже бермейді. Сондықтан да дене тәрбиесі бойынша мектепке 
дейінгі  ұйымдарда  гигиеналық  талап  кӛлемін  анықтайтын    материалдар 
ұсынылған.  Гигиеналық факторлар, шартты түрде екі топқа бӛлінеді:  
1)  дене тәрбиесі процесінен тыс, адамның ӛмір қызметін қамтамасыз ететін 
жағдайлар:  еңбек,  оқу,  тұрмыс,  демалыс,  тамақтанудың  жеке  және 
қоғамдық  гигиенасының  талаптарына  немесе  дене  жаттығуларымен 
толықтай  айналасуға  қажет  алғышарттарды  қамтамасыз  ететіндердің 
бәрі;  
2)  дене  тәрбие  процесіне  тікелей  енгізілген  жағдайлар:  гигиеналық 
нормаларға сәйкес түсетін салмақ және демалу тәртібін тиімді пайдалану, 
арнайы жарыс жолындағы тамақтану, сыртқы әсер тигізетін жағдайларды 
жасау  (ауа  тазалығы,  жарықтың  жеткіліктігі,  құрал-жабдықтардың 
жарамдылығы, киімнің ыңғайлылығы, т.б.).  


Достарыңызбен бөлісу:
1   ...   37   38   39   40   41   42   43   44   ...   294




©emirsaba.org 2022
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет