Абдигалиева т. Б



Pdf көрінісі
бет23/71
Дата12.12.2022
өлшемі1,65 Mb.
#56730
түріБағдарламасы
1   ...   19   20   21   22   23   24   25   26   ...   71
4.2 Ғылыми-зерттеу жұмысын жоспарлау әдістемесі 
 
Ғылыми-зерттеу жұмысын жоспарлау оны ұтымды ұйымдастыру үшін 
маңызды. Ғылыми-зерттеу ұйымдары мен білім беру мекемелері зерттеуге 
тапсырыс берушілер ұсынған өтінімдер негізінде мақсатты кешенді 
бағдарламалар, ұзақ мерзімді ғылыми және ғылыми-техникалық бағдарламалар 
бойынша бір жылға арналған жұмыс жоспарларын әзірлейді. 


51 
Оқу орындары кафедраларының ғылыми жұмысы оқу жылына арналған 
жұмыс жоспарына сәйкес ұйымдастырылады және жүргізіледі. Профессорлар 
және оқытушылар жеке жоспар бойынша ғылыми – зерттеу жұмыстарын 
орындайды. Студенттердің ғылыми-зерттеу жұмыстары (СҒЗЖ) алдын-ала 
жоспарланып отырылады. Оқу орындары мен кафедралардың жұмыс 
жоспарлары СҒЗЖ туралы тиісті бөлімді қамтуы мүмкін. Жоспар бойынша 
студенттік ғылыми үйірмелер мен топтар жұмыс істейді. Ғылыми-зерттеу және 
білім беру мекемелерінде ғылыми-зерттеу жұмыстарының тақырыптары 
бойынша жұмыс бағдарламалары мен оларды орындаудың жоспар-кестелері 
жасалады. Монографияларды, оқулықтарды, оқу құралдарын және дәрістерді 
дайындау кезінде осы жұмыстардың орындалу – жоспары әзірленеді. 
Жұмыс бағдарламасы– зерттеудің жалпы тұжырымдамасын оның 
мақсаттары мен гипотезаларына сәйкес баяндау. Ол әдетте екі бөлімнен 
тұрады: әдістемелік және процедуралық. 
Әдістемелік бөлім мыналарды қамтиды: 
- мәселені (проблеманы) немесе тақырыпты тұжырымдау; 
- зерттеу объектісі мен мәнін анықтау; 
- зерттеудің мақсаты мен міндеттерін анықтау; 
- негізгі ұғымдарды түсіндіру; 
- жұмыс гипотезасын тұжырымдау. 
Мәселені (тақырыпты) тұжырымдау – бұл шешімді талап ететін міндетті 
анықтау. Мәселелер технологиялық және ғылыми болып бөлінеді. 
Технологиялық проблема – бұл нақты өндірістің қажеттілігі мен кәсіпорындағы 
қазіргі технологиялық деңгей арасындағы қарама-қайшылық. Ғылыми 
(гносеологиялық) проблема – бұл биотехнологияның қажеттілігі туралы білім 
мен оларды қанағаттандыру жолдары мен құралдарын білмеу арасындағы 
қарама-қайшылық. Мұндай проблемалар практикалық ұсыныстар жасау мен 
теорияларды 
құру 
арқылы 
жүзеге 
асады. 
Мысалы, 
ферменттерді 
иммобилизациялаудың теориялық негіздерін әзірлеу ғылыми проблема болып 
табылады.
Зерттеу объектісі мен мәнін анықтау. Зерттеу объектісі – бұл қарама-
қайшылықты қамтитын және проблемалық жағдайды тудыратын құбылыс 
(немесе процесс). 
Зерттеу пәні– бұл тәжірибе мен теория тұрғысынан маңызды қасиеттері 
бар объектінің ерекшеліктері. Мысалы, егер ғылыми жұмыстың тақырыбы 
өсімдіктер биотехнологиясына арналған болса, онда зерттеу объектісі өсімдік 
жасушасының тіршілік ету процесі, ал пәні – мақсатты нәтижені алуда 
жасушалық компоненттерді модификациялау әдістері мен тәсілдері болып 
табылады. 
Зерттеудің мақсаты мен міндеттерін анықтау. Зерттеудің мақсаты – 
оның соңғы нәтижеге бағытталған жалпы бағыты. Зерттеудің міндеттері – 
зерттеу процесінде шешуді талап ететін мәселе; жауап алынуы тиіс сұрақтар. 
Негізгі ұғымдарды түсіндіру– бұл ұғындыру, яғни негізгі ұғымдардың 
мәнін түсіндіру. Түсініктердің теориялық және эмпирикалық түрлері бар. 


52 
Теориялық түсіндіру ұғымдардың маңызды қасиеттері мен қарым – қатынасына 
олардың басқа ұғымдармен байланысын ашу жолымен логикалық талдау болып 
табылады. Эмпирикалық түсіндіру – бұл негізгі теориялық ұғымдардың 
эмпириялық мәндерін анықтау, оларды анықтайтын фактілердің тіліне 
аудару.Ұғымды эмпирикалық түсіндіру – бұл ұғымның мазмұнының белгілі бір 
маңызды белгісін көрсететін және өлшеуге болатын көрсеткішті (индикатор, 
фактор) табу. 


Достарыңызбен бөлісу:
1   ...   19   20   21   22   23   24   25   26   ...   71




©emirsaba.org 2024
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет