Непрерывного педагогического образования, рассмотрены вопросы роста



жүктеу 8.45 Mb.
Pdf просмотр
бет1/68
Дата01.01.2017
өлшемі8.45 Mb.
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   68

 

 



 

ӘОЖ 37.0 



КБЖ 74.00 

     П 23  

 

Рекомендовано к изданию АО «НЦПК «Өрлеу» 

 

 

 

Редакционная коллегия: Байхонова С.З., Аубакирова Ж.С., 

Рахметуллина Ж.Т., Идришева Ж.К., Нурбекова Р.К., Пилипенко С.Б. 



 

Педагогикалық технологиялар - оқушылардың функционалдық 

П23  сауаттылығын  дамытуға  бағытталған  оқыту  мен  тәрбиелеу  әдіс  - 

тәсілдерінің  тиімді  жүйесі=Педагогические  технологии  как  эффективная 

система методов, способов, приемов обучения и воспитания, направленных на 

развитие  функциональной  грамотности  школьника:  Респ.  ғыл.-тәж.  конф. 

матер. жинағы.-Өскемен, 2015.- 657б. -қазақша, орысша. 

ISBN 978-601-7432-81-2 



 

В  сборнике  представлены  материалы  республиканской  научно-

практической 

конференции, 

посвященной 

вопросам 

эффективности 

использования  педагогических  технологий,  способствующих формированию и 

развитию функциональной грамотности школьников.  

В  статьях  участников  конференции  актуализированы  проблемы 

формирования и развития функциональной грамотности школьников в системе 

непрерывного  педагогического  образования,  рассмотрены  вопросы  роста  

профессиональной 

компетентности 

педагогов 

 

по 



формированию 

функциональной  грамотности  учащихся,  представлены  материалы  опорных 

площадок,  авторских  моделей  инновационных  педагогических  технологий, 

направленных  на  развитие  функциональной  грамотности,  освещаются 

технологические 

возможности 

формирования 

качеств 


социально 

и 

функционально успешной личности учащихся в динамично меняющемся мире.    



Сборник  адресован  специалистам  системы  образования,  а  также 

широкому кругу читателей.  



 

ӘОЖ 37.0 

КБЖ 74.00 

 

ISBN 978-601-7432-81-2 

 

© 

«Өрлеу»БАҰО» АҚ филиалы ШҚО ПҚ БАИ, 2015



 

 

 

 

 



Секция  5  Современные  формы  и  методы  реализации  педагогических 

технологий в процессе развития функциональной грамотности школьников 

 

 



Арайлым Сериковна Абдрахманова 

Дарынды балаларға арналған облыстық мамандандырылған 

мектеп-лицей-интернаты 

ШҚО, Өскемен қаласы 

 

ИНФОРМАТИКА САБАҒЫНДА ИНТЕРБЕЛСЕНДІ ӘДІС-ТӘСІЛДЕРДІ 

ҚОЛДАНУ АРҚЫЛЫ ОҚУШЫЛАРДЫҢ ФУНКЦИОНАЛДЫҚ 

САУАТТЫЛЫҒЫН ДАМЫТУ 

 

XXI  ғасыр-бұл  ақпараттық  қоғам,  технологиялық  мәдениет  дәуірі. 

Информатика  келешек  ұрпақтың  жан-жақты  білім  алуына,  іскер  әрі  талантты, 

еркін  дамуына  жол  ашады.  Информатика  сабағында  оқушылардың 

функционалдық  сауаттылықтарын  арттыру  үшін  интербелсенді  әдіс  тәсілдерді 

қолданылады.    Интербелсенді  оқытудың  мәнісі  сыныптағы  барлық  оқушы 

таным процесімен қамтылады, олар өздерінің білетін және ойлайтын нәрселері 

арқылы түсінуге және қарсы әсер етуге мүмкіндік алады. 



 

Елбасымыз  Н.Ә.Назарбаев  2012  жылғы  27  қаңтардағы  «Әлеуметтік-

экономикалық  жаңғырту-Қазақстан  дамуының  басты  бағыты»  атты  Қазақстан 

халқына  Жолдауында  2012-2016  жылдарға  арналған  «Мектеп  оқушыларының 

функционалдық  сауаттылығын  дамыту»  жөніндегі  ұлттық  іс-қимыл  жоспарын 

қабылдап,  жүзеге  асыруды  міндеттеген  болатын.  Дамыған  елдердің  қатарына 

қосылу  еліміздің  білім  жүйесінде  көптеген  жаңартуларды  енгізуді  қажет  етіп 

отыр. Оқушылардың функционалдық сауаттылығын арттыру іс-қимыл жоспары 

мен 12-жылдық білім жүйесіне көшу жоспарының алға қойған мақсаттары бір-

бірімен  астасып,  бір-бірін  толықтырып  отыр.  Ұлттық  жоспардың  мақсаты  – 

Қазақстан  Республикасындағы  мектеп  оқушыларының  функционалдық 

сауаттылығын  дамыту  үшін  жағдай  жасау  болып  белгіленген.  Осыған  орай 

Ұлттық  жоспарда  функционалдық  сауаттылықтың  төмендегідей  негізгі 

механизімдерін бөліп көрсетеді. Ұлттық жоспардың мақсат, міндеттерін жүзеге 

асыруда  төмендегідей  тетіктері  (механизмдері)  нақтыланып,  мектеп 

оқушыларының  функционалдық  сауаттылығын  дамыту  үшін  білім  беру 

жүйесінде басшылыққа алыну көзделді. Олар: 

- оқыту методологиясы мен мазмұнын түбегейлі жаңарту; 

- оқыту нысандары мен әдістері; 

- оқу нәтижелерінің бағалау жүйесін өзгерту; 

- қосымша біліммен және мектептен тыс сабақтармен қамтуды; 

- мектепті басқару моделі; 



 

- барлық мүдделі тараптармен әріптестікке негізделген достық қалыптағы 



білім беру ортасының болуы; 

- ата-аналардың  балаларды  оқыту  мен  тәрбиелеуге  белсенді  қатысуын 

қамтамасыз ету. 

Функционалдық  сауаттылықты  жүзеге  асырудың  екінші  тетігі 



(механизмі) – оқыту нысандары мен әдістері. 

Оқытудың жаңа әдіс-тәсілдері бірі- педагог қызметкерлерінің біліктілігін 

арттыру  курстарының  деңгейлік  бағдарламасын  оқытудағы  Кембридж  тәсілі 

болып  табылады.  Орта  білім  беру  жүйесінде  әлемдік  жоғары  деңгейге  қол 

жеткізген  анағұрлым  танымал  оқыту  әдістемелері  арасында  сындарлы 

теориялық  оқытуға  негізделген  тәсіл  кең  тараған.  Сындарлы  оқытудың 

мақсаты-  оқушының  пәнді  терең  түсіну  қабілетін  дамыту,  алған  білімдерін 

сыныптан тыс жерде, кез келген жағдайда тиімді пайдалана білуін қамтамасыз 

ету болып табылады. 

XXI  ғасырдың  жан-жақты,  зерделі,  дарынды,  талантты  адамдарды 

қалыптастыруда білім беру мәселесі, оның оқыту жүйесін заман талабына сай 

үйлестіре  алу  міндеті  туындап,  жаңа  талаптар  қойылуда.    Соған  орай 

ұстаздардың  алдында  тұрған  міндет:  табысты  және  әркетке  дайын  қабілетті, 

әлеуметтік рөлін сезінетін құзырлы тұлғаны қалыптастыру. 

Оқушыларының 

функционалдық 

сауаттылығын 

дамытуда 

оқу 

бағдарламасындағы әрбір пәннің рөлі зор. Соның ішінде информатика пәнінің 



алатын орны ерекше. Информатика пәнің оқытудағы  мақсатым: оқушылардың 

функционалдық сауаттылығын дамытуда заманауи әдістерді пайдаланып, білім 

сапасын  арттыру.  Осы  мақсатқа  жету  үшін  бірнеше  міндеттерді  айқындап 

алдым. 


Міндеттер: 

- Оқушыларға  білімді  дайын  күйде  бермей,оны  ізденуге  бағыт-бағдар 

сілтеу; 

- Оқушылар  арасында  ашық,  еркін,шығармашылық  қарым-қатынас 

орнату; 

- Оқушыларға  білімнің  өзіндік  әрекеттер  арқылы  ғана  тиімді  түрде 

меңгерілетіндігін дәлелдеу; 

- Оқушыларды  белсенді  әрекеттерге  баулып,  олардың  білім  игеру 

әрекеттерін ұйымдастыру; 

- Үйренуді  практикалық  әрекеттерге  негіздеу,  пән  мен  тақырыпты 

күнделікті өмірде туындайтын проблемаларды шешу деп қарастыру; 

- Оқушылардың  дайын  жауаптарын  қанағат  тұтпай,  оларды  ой-толғаныс 

арқылы  өзіндік  пікір  құрастыруға,  проблема  шешуде  өзіндік  тұрғыдан  жауап 

табуға ынталандыру; 

- Оқушылардың  сыни ойлау дағдыларын қалыптастыру. 

Бұл  мақсат,  міндеттерімді  жүзеге  асыру  үшін  сабағымда  Кембридж 

бағдарламасының 7 модулін өз сабақтарымда қолданып келемін. 

 

1-кесте-сабақтарымда қолданылатын  бағдарламаның 7 модулі 



№ 

Бағдарламаның 

Қолданылатын әдіс-

Оқыту нәтижесі 



 

модульдері 



тәсілдер: 

Оқыту мен оқудағы 



жаңа әдіс -тәсілдер 

Даналық ағашы,ой 

қозғау сұрақтары, 

өрмекші торы 

диалогтың түрлерін, қалай оқитынын 

назарға ала отырып, сабақты 

оқушылардың өз түсінігі мен пікірі 

қалыптасатындай етіп өткізу. 

Сыни тұрғыдан 



ойлауға үйрету 

Фишбоун әдісі, 

синквейн, insert, ББҮ,  

семантикалық карта, “Т” 

кестесі, Эдвард де Бано 

“ақылдың алты қалпағы” 

ештеңеге сенбейтін,  идеялар мен 

келешекке  ашық оқушылар 

қалыптасуына ықпал ету. 

Оқыту үшін бағалау 



және оқуды бағалау 

Өзін-өзін бағалау, 

топтарды формативті 

бағалау, критерий 

арқылы бағалау 

критериалды  бағалау арқылы 

мұғалім және оқушы мақсатқа жету 

өлшемін білу 

Оқыту мен оқуда 



ақпараттық-

коммуникациялық 

технологияларды 

(АКТ) қолдану 

Интерактивті тақта, 

электронды оқулық, 

бейнебаян, Activstudio, 

VipTest бағдарламасы 

оқытуды  жетілдіру мақсатында 

сандық технологияларды қолдану 

Талантты және 



дарынды балаларды 

оқыту 


Жоғары дәрежедегі 

сұрақтар,шығармашылық 

тапсырмалар (эссе, 

досыма хат 

кеңейтілген мектеп, акселерация 

моделін қолдану 

Жас 


ерекшеліктеріне 

сәйкес оқыту 

Оқушылардың қабылдау 

қабілеті мен жас 

ерекшелігін екскере 

отырып тапсырмалар 

беру 

өзін-өзі реттеу,білім алуына жас 



ерекшелігіне сәйкес әдістер қолдану 

Оқытуды басқару 



және көшбасшылық 

Сәйкестендіру, сөйлемді 

аяқта, анаграмма, 

логикалық тапсырмалар 

Тапсырмаларды орындауда ең алғаш 

белсенділік танытқан оқушыларды 

анықтау, оқушылар көшбасшылығын 

дамыту 


 

Мен  өз  сабақтарымда  «Сыни  тұрғыдан  ойлауға  үйрету»  модулін 

басшылыққа  аламын.  Бұл  модулді  таңдап  алу  себебім,  оқушыларды  сыни 

ойлауға  баули  отырып,  көптеген  пікірлер  мен  шешімдердің  ішінен  ненің 

маңызды екендігін анықтай алып, одан ой қорытып, алған білімін өмірде тиімді 

қолдана алуға үйрету. 

Сыни тұрғыдан ойлау екі мағынада қарастырылады: оқушылардың және 

мұғалімдердің  сыни  тұрғыдан  ойлауын  дамыту.  Өзара  байланысты  бұл 

үдерістер  екеуін  де  дамытуды  қажет  етеді.  Мұғалімдердің  сыни  тұрғыдан 

ойлауы  өзінің  жұмыс  тәжірибесінен,  жаңа  тәсілдерді  қолдану  және  бағалау 

әрекеттерінен көрінсе, оқушыларға қатысты сыни тұрғыдан ойлау ақпарат пен 

идеяларды  синтездеу  қабілеті,  ақпарат  пен  идеяның  шынайылығы  мен 

салыстырмалы  түрде  маңыздылығы  туралы  ойлана  білу  қабілеті.  (Мұғалімге 

арналған нұсқаулық, 13). 

Сыни тұрғыдан ойлау қабілеттері дамыған оқушыларды қалыптастырғым 

келсе,  онда  ең  алдымен  өз  сыни  тұрғыдан  ойлау  қабілетімді  дамытып,  жаңа 

идеяларды,  әдіс-тәсілдерді  сабақта  қолдануға  тиіспін.  Пажарес  оқыту  стилін 


 

таңдау  кезінде  мұғалімнің  білімділігінен  гөрі  ұстанымға  негізделген  ой-



тоқтамдарының ықпалы күштірек дегендей, білім беруде жаңаша көзқараспен, 

шешім  қабылдап,    сыныптағы  іс-әрекетке  оң  әсер  ететіндей,  өзгерісті  өзімнен 

бастауды жөн көрдім. (Мұғалімге арналған нұсқаулық, 7). 

Сабақтарымда 

қызығушылықты 

ояту 


кезеңінде 

әртүрлі 


таныстырылымдар,  бейнебаян  көрсету,  «мозайка»  әдісі,  ребус  сияқты  түрлі 

тапсырмалар беру арқылы сабақтың тақырыбын оқушыларға анықтатамын. 

Сабақтар  барысында,  «ой  қозғау»,  «өрмекші  торы»,  «білім  ағашы» 

стратегиялық әдіс-тәсілдерін пайдалана отырып, түрткі, сынақтан өткізу, қайта 

бағыттау  сұрақтары    арқылы  оқушылардың  сыни  ойлауын  жетілдіруге  жұмыс 

жасаймын. «Өрмекші торы» әдісі арқылы оқушылар сұрақты дұрыс қоя білуге 

дағдыланумен қатар, жылдам жауап беруге үйренеді. 

  

 



Оқушылардың  сыни  көзқарастарын  дамыту  мақсатында    сабақтарымда 

«Инсерт», «Т» кестесі, «Семантикалық карта», «Синквейн», «Фишбоун», «ББҮ 

кестесі»  Эдвард  де  Бононың  «Ойлаудың  алты  қалпағы»,  Эссе,  «Досыма  хат», 

Болжау кестесі  стратегиялар әдіс-тәсілдерін қолданамын. 

«Фишбоун»  бұл  әдісінің  тиімділігі,  оқушыға  проблемалық  сұрақ  қоя 

отырып, теориялық білімдерін тиімді қолдана отырып, проблемалық сұрақтың 

шешу  жолдарын  ұсынып,  оларға  дәлелдемелер  келтіре  отырып,  негізгі  ой 

түйіндеді. Бұл тапсырманы орындау барысында оқушылар пікір алмасып, бір-

бірінің  пікірімен  санаса  отырып,  ынтымақтастықпен  жұмыс  жасағандары 

байқалды. 

 

«Т»  кестесі,  «Семантикалық  карта»  әдістері  арқылы  оқушылар  тақырып 



бойынша  негізгі  ойды  жаза  отырып,  тақырыптарды  бір-бірімен  салыстыруға, 

талдауға  үйрене  отырып,  сыни  тұрғыда  ойланды.  «Семантикалық  карта» 

арқылы  өтілген  тақырыптарды  салыстыра  отырып,  пікір  алмасып,  негізгі 

түйінді ойды жаза отырып, тақырыпты қайталап, талдап негізгі ұғымдарын есте 

сақтауға өз көмегін тигізді. 


 

Интернет,  электронды  пошта  тақырыбын  оқу  барысында  оқушыларға 



тақырыпқа  байланысты  12  түрлі  сурет  таратылып,  оларды  топқа  жүйелеу 

тапсырылды. Әр топ түрлі топқа жіктеді. Мысалы, I топтағы оқушылар 2 топқа 

жіктеді.  Қалған  топ  оқушылары,  берілген  суреттерді,  «іздестіру  сайттары», 

«броузерлер»,  «чат  бағдарламалары»  3  топқа  жіктеді.  Бұл  жердегі  мақсатым, 

көзге көрінетін айғақтар арқылы оқушылардың ойлауларын жетілдіру болатын. 

Оқушылар теориялық білімдерін тиімді қолдана отырып, берілген тапсырманы, 

берілген уақыт көлемінде орындап шықты. 

«PowerPoint  бағдарламасы»  тақырыбын  оқуда  визуальды  қабылдау 

арқылы  оқушылар  ақпаратты  жақсы  есте  сақтайтындығын  ескеріліп, 

таныстырылым  ретінде  оқушыларға  арнап  бейнебаян  әзірледім.  Оқушыларға 

қосымша  ресурс  таратылып,  оқушылар  оқып,  топ  ішінде  талқылай  отырып 

теориялық  білімдерін  жетілдірді.  Осы  теориялық  білімдерін  практикамен 

ұштастыру барысында, 3 топқа үш түрлі тақырып беріліп, интернеттен қажетті 

материал  іздестіре  отырып,  шығармашылық  жұмыс  жасау  қажеттілігі 

тапсырылды.  Бұл  жерде  оқушыларымның  жеке  қабілеттерін  қолдану  арқылы 

тақырыпты жан жақтан ашуға бағыттадым. Өз жұмыстарын қорғау барысында 

қабілетті оқушыларым өз тақырыптарына байланысты өлең шығарып, топтарға 

берілген  критерийлерді  ескере  отырып,  өз  таныстырылымдарында  анимация, 

музыка, бейнебаян кірістіре отырып, шығармашылықпен жұмыс жасады. Сыни 

тұрғыдан дамытуды көздейтін тапсырмаларды беру арқылы оқушылардың ой-

өрісін дамытып, іскерлік дағдыларын арттыруға болатындығын аңғардым. Осы 

сабақтың  соңында    кері  байланыста  Эдвард  де  Бононың  «ойлаудың  алты 

қалпағы»  стратегиялық  әдіс  –  тәсілі  арқылы    оқушылар  сабақ  туралы  ой 

пікірлерін  білдім.  Ойлаудың  алты  қалпағы  арқылы  оқушылар  сабақтан  алған 

білімдерін  саралап,  өмірмен  байланыстылығын,  тақырыптың  маңыздылығын, 

өздерінің көңіл күйлерін білдіре отырып, сабаққа сын пікір де айта білді. 

 

«Маған  айтсаң  ұмытып  қаламын,  көрсетсең  есте  қалар,  өзім  істесем 



үйреніп  аламын».  Шығыс  даналығындағы  ұлағатты  сөзді  назарға  алып, 

сабақтарымда  бағыт  бағдар  көрсетіп,  оқушыларды  өзбетімен  жұмыс  жасап, 

білім алуына күш жұмсадым. 

Сабақтар  барысында  «Синквейін  әдісі»,  «Эссе»,  «Досыма  хат» 

стратегиялық әдіс-тәсілдері арқылы топтарға жекеленген тапсырмалар берілді. 

Оқушылар  бұл  стратегиялық  әдіс  тәсілдерді  тиімді  қолданып,  тақырыптың 

негізгі идеясын аша отырып, топта ынтымақтастықпен жұмыс жасай білді. «В» 


 

деңгейлі  оқушым  топ  мүшелерімен  ақылдасып  «Досыма  хат»  жазуды  өз 



міндетіне алды. Өз хатында «Досым менің саған хат жазу себебім, саған айтар 

керемет  жаңалығым  бар.  Мен  жақында  ғана  интернет  желісіне  қосылдым. 

Интернет  бұл  ауқымды  желі  болып  табылады.  Мен  ақ  қағаз  бетіне  соңғы  рет 

хат жазып отырмын. Бұдан былай электронды пошта арқылы хатымды оқитын 

боласың»  деген  жолдардан  оқушының  тақырыптың  маңыздылығын  түсініп, 

алдағы уақытта өзінің қолданатындығын досына айтуы мені қуантты. 

Компьютерде оқушыларға  жекеленген деңгейлік  тапсырмалар  беру  арқылы өз 

білімдерін дұрыс бағалауға жұмыс жасадым. Әр оқушығаөзінің білім  деңгейін 

анықтау үшін өзін-өзі бағалау парағы ұсынылды. 

 

Жаңа-әдіс  тәсілдерді  тиімді  қолдана  отырып  жүргізілген  сабақтардан 



оқушылардан  бойында  көшбасшылық,  дарындылық,  өз  бетімен  білім  алу 

дағдыларының арта түсетіндігін аңғаруға болады. Бұл технологияның тиімділігі 

оқушының құзыреттілігін арттырып қана қоймайды, сонымен қатар: 

- жеке тұлғаның жетілуіне, дамуына бағытталады; 

- мұғалім мен оқушы арасында ізгілікті қарым-қатынас орнайды; 

- оқушының өздігінен жан-жақты білім алуына жағдай жасалады; 

- алған білімге сын көзбен қарау, білімді сапалы түрде алуға үйренеді; 

- оқушы ойын ашық айта алуға, пікір айтуға, алмасуға үйренеді; 

- бірін-бірі сыйлауға баулиды; 

- мәселенің ең негізгі түйінің табуға дағдыланады; 

- оқушының шығармашылық белсенділігі арттырады. 

Информатика  сабағында  интербелсенді  әдіс  тәсілдерді  қолдана  отырып 

білім  беруде  оқушылардың  функционалдық  сауаттылығы  арттып,  өз  бетімен 

білім алу дағдысы қалыптасады. Оқушылардың функционалдық сауаттылығын 

дамыту – бүгінгі заманның талабы. 

 

Библиографиялық сілтемелер 



1. Оқушылардың функционалдық сауаттылығын дамыту жөніндегі 2012-

2016  жылдарға  арналған  ұлттық  іс-қимыл  жоспары  (Қазақстан 

Республикасы үкіметінің 2012 жылғы 25 маусымдағы № 832 Қаулысы). 

2. «Әлеуметтік-экономикалық  жаңғыруы  –  Қазақстан  дамуның  басты 

бағыты»  Елбасы  Нұрсұлтан  Әбішұлы  Назарбаевтың  2012  жылғы  27 

қаңтардағы Қазақстан халқына Жолдауы. 

3. Мұғалімдерге  арналған  нұсқаулық.  «Назарбаев  Зияткерлік  мектебі» 

ДББҰ, 2012  



 

 



 

Ольга Ярославовна Абдульманова 

тренер центра уровневых программ 

филиала АО «НЦПК «Өрлеу» ИПК ПР по ВКО 

 

РОЛЬ УЧИТЕЛЯ В УСЛОВИЯХ РЕАЛИЗАЦИИ СОВРЕМЕННЫХ 

ПОДХОДОВ К ВОСПИТАНИЮ ДЕТЕЙ С ОГРАНИЧЕННЫМИ 

ВОЗМОЖНОСТЯМИ 

 

Статья  посвящена  роли  учителя  в  реализации  задач  инклюзивного 

образования,  применению  современных  подходов  к  обучению  и  воспитанию 

детей с ограниченными возможностями в развитии. 

 

Ключевые  слова:  коррекционно-образовательные  услуги,  инклюзивное 

образование, интерактивные методы, рефлексия учителя 

 

В  настоящее  время  одной  из  первостепенных  задач  социально-



образовательного  пространства  в  Республике  Казахстан  является  вопрос  об 

обеспечении  гарантии  прав  на  развитие,  обучение  и  воспитание  каждого 

ребенка  с  учетом  его  индивидуальных  возможностей.  Данная  проблема 

достигает  особой  остроты,  когда  речь  идет  о  детях,  которым  необходимы 

специальные  коррекционно-образовательные  услуги.  Это  обусловлено 

возрастающим  количеством  детей  с  нарушениями  в  развитии.  По 

статистическим данным в 2014 году в нашем государстве зарегистрировано 138 

513  детей  с  ограниченными  возможностями,  что  составляет  2,8%  от  общего 

числа  детей  и  подростков.  В  Восточно-Казахстанской  области,  по  данным 

областной  ПМПК,  на  01.09.2014  г.  выявлено  12  264  ребенка,  из  них  4763 

охвачены обучением. 

В связи с этим в республике ведется интенсивное изучение особенностей 

психофизического  развития  детей  с  ограниченными  возможностями,  поиски 

новых организационных форм их воспитания и обучения, переосмысление уже 

известных, разработка новых коррекционных технологий. 

Успех  работы  по  обучению  и  воспитанию  детей  с  ограниченными 

возможностями,  включению  их  в  общеобразовательный  процесс,  социальное 

пространство,  зависит  от  компетентности  и  высокого  профессионализма 

педагога.  Универсальность  его  знаний  и  возможностей  предопределяется 

умением  ориентироваться  в  различных  отраслях  не  только  общей,  но  и 

специальной  педагогики,  глубоким  пониманием  специальной  психологии, 

определенными  сведениями  и  некоторой  подготовленностью  по  ряду 

медицинских  дисциплин.  Обретение  этих  качеств  становится  залогом 

возможности 

и 

успешности 



в 

разработке 

вариативных 

моделей 


индивидуальных  коррекционных  программ,  инновационного  инструментария 

диагностики,  обучения,  воспитания  и  осуществления  основных  направлений 



10 

 

коррекционно-развивающей  помощи  детям  с  особыми  образовательными 



потребностями. 

Большая  работа  в  этом  направлении  ведётся  на  курсах  повышения 

квалификации  педагогов  организаций  образования.  Так,  в  ФАО  «НЦПК 

«Өрлеу»  ИПК  ПР  по  ВКО  разработаны  и  внедряются  обновленные  учебно-

методические комплексы, программы по повышению квалификации педагогов 

образовательных  и  коррекционных  школ,  школ-интернатов  и  детских  домов, 

направленные на формирование и развитие навыков критического осмысления 

педагогической  практики,  изучение  вопросов  мониторинга  воспитания  и 

обучения  детей  с  нарушениями  в  развитии,  освоение  инновационных 

технологий и новых подходов в воспитании и обучении детей с ограниченными 

возможностями,  на  активное  участие  в  профессиональных  сообществах 

учителей области, работающих с данной категорией детей. 

Также  с  учетом  обновления  содержания  образования  на  всех  курсах 

повышения  квалификации  учителей  общеобразовательных  школ  внедрены 

лекционные  темы  по  реализации  задач  инклюзивного  образования  в  рамках 

ГПРО РК на 2011-2020 гг. 

В  процессе  обучения  педагогов  активно  используются  инновационные 

формы  работы,  такие  как  проведение  мастер-классов,  творческие  мастерские, 

семинары-тренинги,  оргдеятельностные  игры,  презентации  опыта  работы  с 

использованием  ИКТ,  компьютерное  тестирование,  защита  проектов,  защита 

авторских 

(модифицированных) 

программ, 

панорамные 

видео-уроки, 

самопрезентация  портфолио  учителя  и  т.д.  Данные  формы  позволяют 

расширить  знания, умения  и навыки педагогов  в  области образования детей с 

ограниченными 

возможностями, 

перенести 

полученный 

опыт 


на 

профессиональную практику. 

Через  деятельностное  обучение  педагоги  имеют  возможность 

переосмыслить  собственную  практику  преподавания  и  наметить  изменения  в 

последующей  профессиональной  деятельности  с  использованием  новых 

подходов,  таких  как  внедрение  образовательных  и  информационно-

коммуникационных технологий, дистанционного обучения, групповых форм и 

методов взаимодействия, возможностей арт-терапии и сказкотерапии, игровых 

технологий,  тренинговых  упражнений,  приемов  для  развития  рефлексии, 

диалогового обучения. 

Курсы  повышения  квалификации  позволяют  изучить,  обобщить  и 

распространить опыт педагогов в воспитании и обучении детей с нарушениями 

развития,  а  также  выявить  проблемы  учителей  в  работе  с  такими  детьми.  По 

результатам  мониторинга  оценки  качества  знаний  у  учителей  достаточный 

уровень  владения  инновационными  технологиями,  информацией  о  психолого-

педагогических особенностях детей с ограниченными возможностями. Однако 

результаты  мониторинга  свидетельствуют  о  затруднениях  педагогов  в 

использовании данных знаний в работе с детьми с особыми образовательными 

потребностями. 


11 

 

Поэтому,  большое  внимание  следует  уделять  развитию  рефлексии 



учителя.  Именно  рефлексия  способствует  постоянному  профессиональному 

саморазвитию  и  самосовершенствованию  через  переосмысление  собственного 

профессионального  опыта,  улучшению  собственного  преподавания.  Учителю, 

работающему  с  ребенком  с  ограниченными  возможностями,  рефлексия 

помогает  отслеживать  уровень  его  продвижения  не  только  в  вопросах 

обучения,  но  и  воспитания,  быть  мобильным  в  использовании  траектории 

воспитания такого ребенка. Наряду с этим, педагог должен научить рефлексии 

ребенка.  У  детей  с  нарушениями  развития  отмечается  слабая  рефлексивная 

деятельность,  поэтому  обучение  рефлексии  должно  иметь  системный, 

последовательный и целенаправленный характер. 

Сегодня в условиях новых требований к уровню и качеству образования 

детей с ограниченными возможностями в развитии, особенно актуально звучат 

слова  К.Д.  Ушинского:  «Чтобы  воспитать  человека  во  всех  отношениях,  его 

необходимо  познать  во  всех  отношениях».  Невозможно  добиться  успехов  в 

воспитании,  особенно  в  духовно-нравственном  воспитании,  детей  с  особыми 

образовательными  потребностями  без  знания  их  психолого-педагогических 

особенностей и применения этих знаний на практике. Учителям, работающим с 

данной  категорией детей,  следует  помнить  о  том,  что  воспитание  таких детей  

осуществляется  намного  медленнее,  по  сравнению  с  их  нормально 

развивающими  сверстниками,  это  определяется  особенностями  состояния 

основного  дефекта.  Такие  дети  имеют  проблемы  в  связи  со  сложностью 

нравственных  понятий,  их  противоречивого  использования  в  реальной  жизни, 

расхождением  между  нравственными  категориями  и  их  воплощением  в 

поведении  и  деятельности.  Причинами  нравственного  недоразвития  детей  с 

проблемами в развитии выступают нарушения в структуре личности, проблемы 

коммуникативного 

взаимодействия 

с 

нормой, 



ограниченность 

или 


искажённость практического опыта. 

Успеха  в  работе  с  детьми  с  особыми  образовательными  потребностями 

можно  добиться  в  том  случае,  если  педагоги  будут  расширять  возможности 

воспитания и обучения, основанные на понимании внешних  и внутренних сил, 

влияющих  на  эти  возможности.  Следовательно,  необходимо  обращать 

внимание на содержание учебной программы, модели воспитания и обучения, 

подходы  к  планированию,  использованию  современных  инновационных 

технологий,  интерактивных  методов,  способов  оценивания,  в  том  числе 

методов 

неформального 

оценивания, 

взаимоотношений, 

поддержки, 

диалогового обучения. 

В  воспитании  и  обучении  детей  с  ограниченными  возможностями  в 

развитии,  так  же  как  и  детей  в  норме,  существенную  роль  играет 

взаимодействие  эмоционального,  социального  и  когнитивного  факторов. 

Поэтому  педагогу,  организуя  учебно-воспитательный  процесс,  следует 

позаботиться  над  созданием  атмосферы  уверенности,  безопасности  и 

компетентности, ситуации успешности, снятием тревожности у детей. 



12 

 

Большое  значение  в  воспитании  таких  детей  имеет  использование 



диалогической беседы, которая значительно влияет на их повышение учебной 

мотивации и развитие коммуникативных навыков. Учителя должны осознавать, 

что  социальное  взаимодействие  в  ходе  занятий  играет  важную  роль  в 

воспитании  и  обучении.  Общение  в  ситуации  «учитель-ученик»  и  «ученик-

ученик»  составляет  значимую  часть  построения  значения  и  развития 

понимания изучаемого вопроса. 

Педагоги  должны  понимать,  что  в  процессе  воспитания  каждый  аспект 

имеет  влияние  на  школьников.  Поэтому  не  следует  забывать  об  основных 

педагогических  принципах  подхода  к  учащимся  в  обучении  и  воспитании  в 

условиях  специального  (коррекционного)  и  инклюзивного  образования: 

сотрудничестве, индивидуальном подходе, доверии. 

Подводя  итог  вышесказанному,  хочется  акцентировать  внимание  на 

значении профессиональной компетентности педагогов, работающих с детьми с 

ограниченными  возможностями.  Им  необходимо  осознавать  собственную 

ответственность  не  только  за  обучение  данной  категории  детей,  но  и  за  их 

воспитание,  адаптацию  и  социализацию.  Эффективность  воспитания  данной 

категории  детей  зависит  от  тесного  взаимодействия  всех  субъектов 

образовательного  процесса,  в  том  числе  сотрудничества  с  семьёй.  Для  того, 

чтобы  воспитание  ребёнка  с  нарушениями  в  развитии  было  успешным, 

необходимы  целостность  и  системная  организация  процесса  образования  на 

всех его уровнях. 

Также  следует  помнить,  что  педагог,  работающий  с  «особыми»  детьми, 

является  ведущим  проводником  их  духовно-нравственного  развития,  к  его 

личности  предъявляются  высокие  требования.  От  учителя,  от  его 

профессионально-личностных  качеств  в  немалой  степени  зависит  конечный 

результат воспитательного процесса. 

Среда  доброты,  отзывчивости,  усиление  педагогической  поддержки, 

активное  доверие  к  детям  –  основополагающие  условия  развития  личности 

ребенка с особыми образовательными потребностями. 

 

Библиографические ссылки 



1. Материалы международной конференции «Инклюзивное образование: 

законодательные  рамки,  концептуальные  основы  и  практические 

механизмы реализации». - Астана, ноябрь 2014 г.

 

2. Богданова Т.Г. Сурдопсихология: Учеб. пособие для студ. высш. пед. 



учеб. заведений. - М.: Академия, 2002. 

3. Выготский Л.С. Проблемы дефектологии. — М., 1995. 

 

 

Жанар Карбалиновна Азирбаева 



Айгуль Саденовна Ултаракова 

Татьяна Георгиевна Холявина 

КГУ «Специализированная школа-лицей №34 для одаренных детей» 

13 

 

Управления образования Восточно-Казахстанской области 



Казахстан, Усть-Каменогорск 

 

Каталог: images -> files -> publikacii
publikacii -> Меншік иесі: «Өрлеу» біліктілікті арттыру ұлттық орталығы» акционерлік қоғамының филиалы Шығыс Қазақстан облысы бойынша педагогикалық қызметкерлердің біліктілігін
files -> Программа по русскому языку для 6 класса Гильмутдиновой Саджиды Сулеймановны, учителя I квалификационной категории
files -> Программа по русскому языку для 6 класса составлена в соответствии с
files -> Программа разработана
files -> Урока Тема урока Тип урока Планируемые результаты Дата
publikacii -> №3 (149 ) наурыз
publikacii -> Меншік иесі: «Өрлеу» біліктілікті арттыру ұлттық орталығы» акционерлік қоғамының филиалы Шығыс Қазақстан облысы бойынша педагогикалық қызметкерлердің біліктілігін
publikacii -> Непрерывного педагогического образования, рассмотрены вопросы роста
publikacii -> Он состоявшемуся обмену мнениями и выработ
publikacii -> Атысушылардың пікір алмасуы Жал пыұлттық идея Мәңгілік ел, тәуелсіздігіміздің


Поделитесь с Вашими друзьями:
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   68


©emirsaba.org 2019
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет