2 дәріс. Топтар. Жартылай топтар және моноидтар. Циклдік топтар


дәріс. Эйлер функциясы және оның қасиеттері. Эйлер және Ферма теоремалары



бет14/32
Дата27.03.2022
өлшемі1 Mb.
#28961
1   ...   10   11   12   13   14   15   16   17   ...   32
6дәріс. Эйлер функциясы және оның қасиеттері. Эйлер және Ферма теоремалары
1 мысал.  салыстыруды шеш.

Шешімі. 1 әдіс. Салыстыруды сынап көру әдіспен шешеміз.  болғандықтан салыстырудың жалғыз шешімі бар. Қалындылардың толық жүйесін жазайық: 0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7. Әрбір қалындыны берілген салыстыруға коямыз:


.

2 әдіс. Эйлер теоремасын қолданамыз. 



Салыстырудың екі жағын да  көбейтеміз:







немесе



немесе



Ферманың Ұлы теоремасы́ (немесе Ферманың соңғы теоремасы) — математикадағы ең әйгілі деуге болытын теоремасы; оның шарты орта мектеп білімі деңгейінде тұжырымдалғанымен, дәлелдеу үшін көптеген мықты математиктер ұзақ уақыт бастарын қатырды. Теорема былай дейді:

Кез келген бүтін



үшін теңдеуінің натурал , және шешуі болмайды.

Пьер Ферманың 1637 тұжырымдаған осы теоремасы Диофанттың «Арифметика» атты кітабы беттерінде "мен тапқан алғырлық дәлелдеме осы бетке сыйдыруға өте ұзақ болады" деген сөздермен басылып шығады. Кейін Ферма үшін шешуін жариялайды, алдыңғы алғырлық дәлелдеуі туралы осы жолы ол тіс жармағандықтан жалпы түрде дәлелдегені күмәнді.



Эйлер 1770 жылы теореманы үшін, ал Дирихле мен Лежандр 1825 жылы үшін дәлелдейді. Өз үлестерін дәлелдеуге Ламе, Софи Жермен, Куммер және т. б. көптеген алдыңғы қатарлы математиктер қосты. Теореманы дәлелдеуге деген талпыныс қазіргі сандар теориясының көптеген нәтижелерін табуға алып келді.

Фальтингстың 1983 жылы дәлелдеген Морделла гипотезасынан теңдеуінің болғанда тек шектеулі өзара жай шешуі болатындығы шығады.

Дәлелдеудің соңғы қадамын тек 1994 жылдың қыркүйегінде Уайлс Эндрю жасады. 130-беттік дәлелдеу «Annals of Mathematics» журналында жарыққа шығады.

 



Достарыңызбен бөлісу:
1   ...   10   11   12   13   14   15   16   17   ...   32




©emirsaba.org 2024
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет