№47 (18256) 29 сєуір 2015 ж сєрсенбі Бір халыќ, бір ел, бір таѓдыр Бір халыќ, бір ел, бір таѓдыр Бір халыќ, бір ел, бір таѓдыр



жүктеу 1.05 Mb.

бет3/10
Дата22.12.2016
өлшемі1.05 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10

Рух к‰ші

немесе хабарсыз кеткен жауынгерлер дерегі

леу рєсімінде берілген Волхов май-

даны μткен жердіњ топыраѓы салын-

ѓан металл ќ±тыны,   "Бауырластар зи-

ратына" жерлеу рєсімінде т‰скен

бірнеше суреттерді  аудандыќ м±ра-

жай ќорына тапсырды.

Миллиондаѓан отбасына ќайѓы-

ќасірет єкелген  соѓыс салќыны єлі

кете ќойѓан жоќ.  Ќыршынынан ќиыл-

ѓан боздаќтар, із-т‰ссіз жоѓалѓан сол-

даттардыњ беймєлім таѓдыры Ќазаќ

елі тарихында "ќ±лынын к‰ткен ќара

кемпірлер" болып жазылды.

Ауданымызда соѓыстан кейін ±стаз-

дыќ еткен ¦лы Отан соѓысыныњ ар-

дагері Наржанов Ємірбектіњ 1987

жылы 102 жасќа келіп, ќайтыс болѓан

анасы Сєби Даниярќызыныњ 1975

жылы ¦лы Жењістіњ 30 жылдыѓында

жазылѓан "Хабарсыз кеткен, ќ±лы-

ным" атты μлењі соѓыста хабар-ошар-

сыз кеткен т±њѓыш баласы Ќапанѓа ар-

налѓан.


"Ќапан Наржан мен Сєби єжеміздіњ тμрт ±лыныњ

‰лкені, т±њѓышы еді. Кезінде колхоздыњ т‰рлі бас-

шылыќ ж±мыстарында ж‰рген еті тірі, жігерлі, сау-

атты азамат болѓан" – дей келе,  ќарт ананыњ кіші

ќызы Зейнелѓараптыњ баласы Ж±маш Сомж‰рек

"Єр елдіњ μз "Ќара кемпірі" бар" маќаласында (6

мамыр 1995 ж. "Торѓай тањы") єжесін еске т‰сіреді.

¤мірініњ соњѓы к‰ндері  ±лы Ќапанныњ ‰лкейтіл-

ген суретін ќасына с‰йеп ќойып, соѓан ќарап жату-

мен б±л д‰ниеде ол енді жоќ дегенге сене алмас-

тан кетті.

Аллаѓа жетпей арызым,

¤телмей борыш-парызым.

Баѓыштап ќ±ран оќытпай

Мойнымда кетті ќарызым, – деп аћ ±рѓан  ана

О д‰ниеде

Анам келе жатыр деп,

Алдымнан шыќса не деймін, – деген μлењ жол-

дарын тебіренбей, кμзге жас алмай оќу м‰мкін

емес.

¦лдары Ќапан атын атаусыз ќалдырмау



жμніндегі ана μсиетін орындап, Аманкелді ауданы,

Аќкісі ауылындаѓы ќорымда Сєби ананыњ зираты-

ныњ ќасына "Белгісіз солдат" Ќапан Наржан±лына

арналѓан  ескерткіш белгі ќойды.



 А.ШАЯХМЕТОВА,

А.Иманов атындаѓы мемориалдыќ

м±ражайдыњ ќор саќтаушысы.

Менін єкем Бимаѓа-



нов Єбілќас 1914

жылы Тосын болысы-

ныњ Сапалат ќонысын-

да д‰ниеге келген

(ќазіргі Жанкелдин

ауданы Шеген ауылы-

на ќарасты жер) 1928-

1930 жылдары Торѓай

мектебінде оќып, 1939

жылы Мењдіќара педа-

гогикалыќ училищесін

бітірген. Ењбек жолын

мектепте ±стаз болып

бастаѓан. Ќайыњды-

Жолшара бастауыш

мектебінде директор

болып ж‰ргенде 1942

жылы майданѓа аттана-

ды. Орта білімділерді

полк офицерлерін

даярлайтын курсќа

жіберген, сол жерден кіші лей-

тенант шенінде Сталинград

т‰біндегі ±рысќа ќатысќан.

Кейін Орел-Курск доѓасындаѓы

шайќасќа ќатысып, ерлік

кμрсетіп, медальдармен мара-

патталѓан. Рота командирініњ

орынбасары, гвардия лейте-

нанты шенінде 1943 жылы ма-

мыр айында ауыр жараланып,

госпитальде бір жылдан артыќ

емделіп, 1944 жылдыњ тамыз

айында елге оралды. Соѓыста

ерлігі ‰шін екінші дєрежелі

"Отан соѓысы" "Ќызыл Ж±лдыз"

ордендерімен марапатталды.

Елге келгеннен кейін Шилі жеті

жылдыќ мектебінде директор

болды (Ќараот деген жерде).

1968 жылѓа дейін ±стаздыќ

ењбегін жалѓастырды. Ењбегі

еленіп "Ерен ењбегі ‰шін" ме-

далімен марапатталды. Май-

дан даласынан алѓан жараќат-

тары сыр беріп, екінші топтаѓы

м‰гедектегімен  зейнетке шыќ-

 Мен єкеммен

маќтанамын

Тμрт жылѓа созылѓан кешегі

с±рапыл соѓыста меніњ єкем –

Сабыр Батырѓали±лы да толар-

саќтан ќан кешіп ж‰ріп, Жењісті

жаќындатуѓа μз ‰лесін ќосты.

"Ќырыќ жыл ќырѓын болса да,

ажалды μледі", – деген, ќарша

бораѓан от пен оќтыњ ортасы-

нан аман-есен келіп, ±заќ жыл-

дар бойы Жанкелдин ауданы-

ныњ "Ењбек" кењшарында ішкі

істер саласында жемісті ењбек

етті. Кейін денсаулыќ жаѓдайы-

на байланысты жинаќ кассасы-

на ж±мысќа ауысып, сол жерден

зейнеткерлікке шыќты.

Биыл халќымыз Жењістіњ 70

жылдыѓын тойлаѓалы отыр. Б±л

к‰нді меніњ єкеме де кμруге Алла

нєсіп етіпті. Ол биыл тоќсанѓа

толды. ¦л-ќыздарынан жиырма

шаќты немере, жиырма алты

шμбере с‰йген баќытты ата.

Єкем биыл екінші шμпшегін

кμрді. Алматы мен Астанада

т±ратын немерелері аталарына

жиі сєлем бере келіп т±рады.

Єттењ, ‰ш ±лы бірінен соњ бірі

мезгілсіз д‰ниеден озды. ‡лкені

Ѓалымжан ж‰ргізуші, Ѓалымбегі

журналист еді. Кенжесі Ерболат

ішкі істер органдарыныњ майо-

ры, шетінен аќкμњіл жандар бо-

латын. Анам Баќыт та ерте

д‰ние салды. Біз артында жы-

лап-ењіреп тμрт ќызы ќалдыќ.

"Аласапыран соѓыс бастал-

ѓан кезде мен 17 жастаѓы боз-

бала едім. Єкемді соѓысќа єкет-

кен. Мен жалѓыз ќалып, ауылда

ж±мыс істедім. 1943 жылы єкем

ауыр жараланып, ауылѓа орал-

ты. ¦стаздыќ ќызметінен ќол

‰згеннен кейін ‰йде тек отыр-

май,  ќолдан атшана, ат-єбзел

жасап, саптама етік тігумен ай-

налысты. Єкемніњ жасаѓан ат-

шанасы мен ат-єбзелдері μте

єдемі шыѓатын, ел таласып

алатын. Ауыл ж±мысына, мал

шаруашылыѓыныњ науќандыќ

ж±мыстарына кμмектесіп отыр-

ды. Мінезі тік, тура, адалдыќты

μміріне маќсат еткен. Ауыл-ел

"М±ѓалім" деп ќ±рмет ететін.

1973 жылдыњ 9-шы наурызын-

да д‰ниеден μтті. Асыл єкемніњ

бейнесі, μмір жолы міне осын-

дай еді. "Кімніњ баласысыњ?"

деп с±раѓан адамѓа Єбілќастыњ

Ботасымын деп маќтанышпен

айтамын. Мен єкеммен маќта-

намын.


Бота БИМАЃАНОВА,

майдангердіњ ќызы,

зейнеткер.

 Єулиекμл ауданы.



Ќариялар азаймасын

ды да мен майданѓа аттандым.

Ќатардаѓы жауынгер ретінде

кескілескен шайќастарѓа ќа-

тыстыќ. Ондай алапат μрттіњ ор-

тасынан аман шыѓу м‰мкін емес

сияќты кμрінетін", – деп еске

алады єкем сонау бір жылдар-

ды еске оралтќанда.

Ол кісі 1945 жылы мамыр ай-

ында жараланып, елге оралды.

О, тіршілік саѓан не жетеді,

¤мір ќас ќаќќанша μтеді.

О, тіршілік саѓан ешбір

баѓа жоќ,

Жарыќ д‰ние є дегенше ке-

теді, – деген рас ќой, арамызда

ж‰рген аз ѓана ардагерлерімізді

ардаќтай білейік дегім келеді.

Б‰гінде єкем Затобол кентінде

т±рады. Жењістіњ 70 жылдыќ

торќалы тойына жеткеніне тєу-

ба дейді ќарт майдангер.

Шолпан БАТЫРЃАЛИЕВА.

Новонежин ауылы,

Єулиекμл ауданы.


7

29 сєуір 2015 жыл

Меніњ єкем М±ќанов Мырзаѓазы Ќос-

танай облысы Мењдіќара ауданы Тењіз

ауылдыќ кењесіне ќарасты К‰нтерек

колхозында 1923 жылы туѓан. Мектеп-

тегі оќуды аяќтаѓан соњ, 1940 жылы Мењ-

діќарадаѓы ќазаќ педагогикалыќ учили-

щесіне оќуѓа т‰седі.

1942 жылы сєуір айында, 2 курс оќып

ж‰ргенде, еріктілер ќатарына жазылып,

ауданныњ єскери комиссариатынан со-

ѓысќа аттанады.

Соѓыста алѓашќыда жеке байланыс

бμлімінде, кейін гвардиялыќ артиллерия

полкінде бμлімше командирі  сержант

дєрежесінде болады.

1942-1945 жылдар аралыѓында с±ра-

пыл соѓыспен Солт‰стік-Батыс майда-

нында, I Украин жєне 4 Украин майданы-

да жєне Воронеж майданында ќанды

ќырѓындарѓа ќатысып, Украина, Бело-

руссия, Польша мен Чехославакия жер-

лерін азат етуге ќатысады. Жењіс к‰нін

8 мамырда Чехославакия астанасы Пра-

га ќаласында ќарсы алады.

Єскер ќатарынан 1947 жылы демоби-

лизацияланѓан кейін Мењдіќарадаѓы пе-

дагогикалыќ училищесіндегі оќуын

жалѓастырады. 1948 жылы м±ѓалім ма-

мандыѓымен бітіріп, ата-анасымен Се-

миозер ауданы "Абай" колхозына ата

ж±ртына кμшіп келеді.

Оќ пен оттыњ арасынан аман орал-

ѓанда жауынгерлік "Ќызыл Ж±лдыз" ор-

дені мен "Ерлігі ‰шін", "1941-1945 жыл-

дардаѓы ¦лы Отан соѓысындаѓы Герма-

нияны жењгені ‰шін", "Праганы алѓаны

‰шін" жєне жењістен кейінгі мерекелік

медальдармен марапатталѓан.

Єулиекμл ауданыныњ ±жымшар, кењ-

шарлары жєне бμлімшелерінде м±ѓалім

мамандыѓымен ж±мыс жасайды. 1965

жылы Шобанкμл селолыќ  депутаттыќќа

сайланады.

Балалыќ шаѓыма келетін болсам, ќыс-

тыг‰ні єкем ж±мыстан келгенде кешке

жаќын інім екеумізді ойнататын, сон-

даѓы есімде ќалѓаны аќ тоны болды. Со-

ѓыстан алып келген аќ тонѓа бізді орап,

ал, кєне жасырыныњдар, єне, "Жолба-

рыстар"  келе жатыр дейтін, балалыќпен

маѓынасын т‰сінбегенбіз, есейгенде

білдім, ол кєдімгі немістіњ "Тигр" танкін

айтќан. Артиллерияда болѓандыќтан бет-

пе-бет кμріп, шайќаста зењбіректен

атып, талайын істен шыѓарып, жойып



Жобаныњ жетекшісі Сєлім МЕЊДІБАЙ

Ќостанай облысы бойынша Алтын

кітапќа жазылѓан, ¦лы Отан соѓысы-

ныњ ардагері – Бекмаѓамбет±лы Ќай-

ырбек – меніњ атам. Атамныњ кμзі тірі

т±њѓышы Руслан Ќайырбек±лыныњ

мен екінші ќызымын. Меніњ алдымда

Шаттыќ аѓам мен Г‰лн±р апам бар,

меннен кейінгі сіњлім – Фариза.

Осындай немерелеріне саѓы-

нышќа айналѓан ќарапайым да ќай-

ратты, μз ісіне адал атам жайлы жа-

дымда жатталѓан бір естелік бар.

Ол кезде мен мектепке енді ќадам

басќан кезім. Д‰ниеден ерте озѓан

Біржан наѓашымызѓа д±ѓа ќыла кел-

ген атамыздыњ алдынан шыќќан едік.

Біз ‰шін шыбын жанын сауѓалаѓан

аяулы анашым бізді сєлемдесуге

итермелеп жатты. Балапандарша

жєудіреген бізді бар мейірімімен

ќ±шаѓына алѓанда екі ќолы айќасуѓа

келмесе де, кμпшілікке білдіре бер-

мейтін аталыќ махаббатын сезген

едім. Мањдайымыздан иіскеп, мейір-

лене с‰йген атамныњ жылы ќ±шаѓын

єлі к‰нге дейін ±мытќан жоќпын.

Анамнан еститін едім, атамыз от-

басында ќатањ талапшыл, ол кісі

отырѓан жерде масаныњ ызыњы

естіліп т±ратын, тазалыќќа да μте кμп

кμњіл бμлетін дегенді. Біраќ біз алды-

на келгенде, мањдайымыздан сипап,

кμп сμйлемесе де, бауыр еті балала-

рына деген с‰йіспеншілігі, ќанына

біткен намыс – жігері жанарынан бай-

ќалып т±ратын. Мен ќазіргі уаќытта

осы ерекшелікті асќар таудай єкем

мен шыњнан биік аѓамныњ ж‰зінен

кμре аламын. Атадан єкеге, єкеден

балаѓа жалѓасќан б±л сабаќтастыќќа

ќайран ќаламын!...

Єкемніњ єњгімесінен естігенім, ата-

мыз Ќостанай медициналыќ технику-



Жаралыныњ жанынан табылѓан

Сталинград шайќасы... Та-

рихта тењдесі жоќ б±л арпа-

лыстыњ єрбір сєті совет солда-

тыныњ ќаћармандыѓы мен та-

бандылыѓыныњ куєсі болды.

Жарты єлемді тапап-жаншып

келген фашист танкілері осын-

да μртке оранды, жарты єлемге

ажал боратќан фашист ±шаќта-

ры осында жалын ќапты. Жау-

дыњ беті осы арада ќайтты.

Соны жасаѓан ќаћарман

±лдардыњ бірі, ±шќыш Н‰ркен

Єбдіров еді.

 ...Н‰ркенге μз тобын бастап

жау тылына еніп, неміс базала-

рын, ќай жерде ќанша к‰ш ба-

рын аныќтап, баѓдар жасап

ќайту ж‰ктелген болатын. Неміс

самолеттерініњ тойтарысќа

‰лгергендері болмаса, басќала-

ры жерде жан сауѓалауда. Жа-

сырынѓан самолеттерді бомба-

лап аспанѓа биіктеп ќайта  кμтерілген

Н‰ркен самолетіне оќ тигенін байќады.

Аспанда жарылѓан зенит оќтары ±шу жо-

лын ќиындата т‰скендей еді. Мотор жаѓы-

нан кμрінген от лапылдап, ажал тілін су-

мањдатты. Мотор істен шыќты, біраќ бас-

ќару механизмі аман. Жылдамдыќты

μзгертіп, тμмен т‰суге бет алды. «Жоќ-жоќ,

мен немістерге тірідей берілуге тиіс

емеспін, ќайтсем де кегімді ала кетемін...»

Жалын ‰дей т‰суде. Анасыныњ ќоштасар-

да екі ќолын жая т‰сіп: «Ер намысы – ел

намысы, аман барып, сау ќайт, ќ±лыным»,

– деген сμзі т‰сті есіне. Жердіњ де айќын

кμріне бастаѓаны байќалды. Алыста ќою

ќара т‰тінін ш±бата ќару-жараќ тиеген жау

эшелоны ж‰йткіп келеді. Н‰ркен бар к‰шін

салып ±шаќ баѓытын тура соѓан ќарай ба-

ѓыттады. ¦шаќтыњ келе жатќанын байќа-

ѓан неміс эшелоны тоќтауѓа ‰лгіре алма-

ды. Н‰ркен  самолеті де келіп жетті. Жер

сілкіндірген жарылыс, асты-‰стіне шыќќан

поезд, тμњкеріліп жатќан танктер, снаряд,

бомба тиеген вагондар бірінен соњ бірі

жарылып, ќою ќара т‰тінін аспанѓа атты.

Совет Одаѓыныњ Батыры Николай Гастел-

лоныњ ерлігін ќайталаѓан ±шќыш ќазаќ

жігіті сержант Н‰ркен Єбдіров Отан ‰шін

жас μмірін осылай ќ±рбан етті.

Меніњ атам

Меніњ ‰лкен атам

Д‰йсек±лы Шалѓын-

бай 1890 жылы

Ќостанай облысы,

Єулиекμл ауданы,

Ќ±см±рын поселке-

сінде д‰ниеге келген.

Ол кісі 1941 жылы

Єулиекμл ауданынан

соѓысќа  шаќырылып,

аттанѓан.

Елді жаудан азат

ету жолында ќолы-

нан жараланып, гос-

питальда емделген.

Соѓыстаѓы ерен ењ-

бегі ‰шін єр алуан медаль, ордендер берілген. Одан

кейін соѓысќа жарамаѓан соњ, елге келіп тылда ењбек

еткен. Єрбір жаќсы ісімді атамныњ аруаѓына арнай-

мын.

 Ардагердіњ шμбересі  Диас МАХМЕТОВ,

 2 "А" сынып оќушысы,

№ 28 Ќ±см±рын орта мектебі.

Єулиекμл ауданы.



 ¦РПАЌ МАЌТАНЫШЫ

Сєлім

   МЕЊДІБАЙ

* * *

...Топ-тобымен ќалыќтай ±шќан кμгершін-

дер, алыстан естілген пороход гудогы – бєрі-

бєрі бейбіт к‰нніњ кμрінісі. Ќала  халќы «Ба-

тырлар алањына» жиналып,  Азамат жєне

¦лы Отан соѓысыныњ ерлеріне орнатылѓан

ескерткіш басына г‰л шоќтарын ќойып,

ќыршын ерлерді еске т‰сіруде.

Алыста Мамаев ќорѓаны, Волга бойы-

нан «Сержант Павлов ‰йі» μткен соѓыс-

тыњ с±рапыл елесін, ерж‰рек ерлердіњ

дањќын б‰гінгі ж±ртшылыќќа паш еткен-

дей.

Б±л естелікті маѓан 1970 жылдары Вол-



гоград ауыл шаруашылыќ институтында

оќыѓан, зооинженер мамандыѓын алып,

Тор-ѓай, Ќостанай облыстарында басшы-

лыќ ќызметте болѓан Жаќсылыќ Ж‰нісов

аѓамыз айтып берді. Ол б‰гіндер Ќоста-

най ауданы Давыденовка ауылында

т±рып жатќан кμзі ашыќ, кμкірегі ояу зер-

делі азамат.

Сол студент кезінде Волгоградта оќып

жатќан ќазаќ ±л-ќыздарыныњ басын

ќосып, ¦лы Жењістіњ 25 жылдыѓында ќас

батыр ќазаќ Н‰ркенніњ осындаѓы ескерт-

кішіне г‰л шоќтарын ќойыпты.

– Сол сєтте ќазаќ халќын єлемге паш

еткен бауырымыз ‰шін маќтанып, рухына

таѓзым етіп едік, – дейді Жєкењ.



ОЌ пен ОТ

немесе майдангер Мырзаѓазы

М±ќанов туралы бірер сμз

жіберген.

Бейбіт μмірде абыроймен ењбек етіп,

елге сыйлы, ќ±рметтісі болуы біздер

‰шін маќтаныш дер едім. Кезінде "Це-

линный" кењшарында соѓысќа ќатыс-

ќан ардагерлер біраз адам болѓан, айта

кететін жай, алѓашќы буын яѓни жаста-

ры ‰лкендерді алдыѓа жіберіп меніњ єкем

секілді кейінгі буындар μз ордені мен ме-

дальдарын таѓып, суретке т‰сіп немесе

соѓыс туралы айтуѓа ±ялѓандай болѓан.

¤мірініњ соњѓы жылдарында денсаулы-

ѓына байланысты бухгалтер-есепші

ж±мысына ауысады. Отбасында ардаќ-

ты єке, асыл жар болып, ±л-ќыз тєрбие-

леп μсірді. Мінезі ауыр, кμп сμйлемейтін,

естеліктерді соѓыс жайында айта ќой-

майтын. Єкеміздіњ жаќсылыѓы мен елге

деген жанашырлыѓын, єдепті де білімді

±рпаќ тєрбиелеуіне ќосќан ‰лесін ауыл-

дастары єлі к‰нге дейін айтып отырады.

Музыкалыќ аспаптарда  жаќсы ойнаѓан

ќазаќтыњ домбырасы мен орыстыњ ман-

долинінде. Оќ пен оттыњ, μмір мен ажал-

дыњ арасынан аман келіп, келешек

±рпаќќа елін жерін с‰юге, аталар

дєст‰рін жалѓап, ењбек етуге ‰йретуге

жалыќпаѓан єкем 1981жылдыњ ќањтар

айында 58 жасында соѓыстан алѓан дерт-

тен ауырып ќайтыс болды.

 Майдангердіњ ќызы

 Майдангердіњ ќызы

 Майдангердіњ ќызы

 Майдангердіњ ќызы

 Майдангердіњ ќызы

Айнаг‰л Мырзаѓазыќызы.

Айнаг‰л Мырзаѓазыќызы.

Айнаг‰л Мырзаѓазыќызы.

Айнаг‰л Мырзаѓазыќызы.

Айнаг‰л Мырзаѓазыќызы.

Ќ.Т±рѓымбаев ауылы,

Єулиекμл ауданы.

СУРЕТТЕ: Мырзаѓазы М±ќанов.

СУРЕТТЕ: Мырзаѓазы М±ќанов.

СУРЕТТЕ: Мырзаѓазы М±ќанов.

СУРЕТТЕ: Мырзаѓазы М±ќанов.

СУРЕТТЕ: Мырзаѓазы М±ќанов.

мында білім алып, 1939 жылы єскер

ќатарына алынады. Єуелі Фин соѓы-

сына ќатысып, кейін ¦лы Отан соѓы-

сында єскери дєрігер болып, ‰шінші

Беларусь, Шыѓыс Пруссияныњ Ке-

нигсберг (ќазіргі Калининград), Ста-

линград майдандарында атќарѓан

ењбегі ‰шін медальдар иеленеді. 1947

жылы елге оралады. Бейбіт заман ор-

наѓаннан кейін республикалыќ, Одаќ-

тыњ "актив жиындарына" ќатынасып,

аудандыќ, облыстыќ кењестердіњ де-

путаты болѓан. Ленин, Октябрь рево-

люциясы орденімен  марапатталѓан.

Ќостанай ќаласындаѓы Жењіс паркініњ

мемориалдыќ таќтасында есімі жазы-

лѓан   зањѓар атам зейнеткерлік дема-

лысына шыќќанѓа дейін ауырѓан жан-

ныњ шипасын тауып, дєрігерлік ќыз-

метін беделді атќарып μткен. Дєрі-

герлік жолын жалѓастырѓан ќыздары

да бар. Бар ѓ±мырын адал ќызметі мен

отбасына арнаѓан ардаќты атам 2002

жылы 84 жасќа келіп д‰ние салды.

Балалары μсіп-μніп, олардан тараѓан

немере, шμберелері де аз емес.

 Немересі Баќытк‰л РУСЛАНЌЫЗЫ.

СУРЕТТЕ: Ќайырбек Бекмаѓан-

бет±лы.


29 сєуір 2015 жыл

8

¦лы Отан соѓысыныњ 70 жылдыѓын



еліміз кењінен  атап μтуде. Ќан  майданда

елін ќорѓап, отаны ‰шін жанын ќиюѓа даяр

т±рѓан ерлердіњ ісі мєњгі есімізде. ¤з елініњ

болашаѓы ‰шін ењбек еткен, ‰немі ел ал-

дында ж‰ріп абыройлы ќызмет атќарѓан

кісініњ бірі меніњ атам  – Байќоныс  М±ха-

меджан±лы.

Атам  Байќоныс  М±хамеджан±лы 1914

жылы желтоќсан айында Ќостанай облы-

сы Аманкелді ауданы К‰йік деген жерде

д‰ниеге келген. Атам μнерлі отбасынан

шыќќан, бала кезінен бастап ќолына дом-

бырасын ±стап єн айтќан. Балалыќ шаѓы

осы ауылда μткен.

1937 жылы Торѓай, Аманкелді аудан-

аралыќ колхоз-совхоз театры ашылып, ди-

ректоры аќын Н±рхан Ахметбеков жєне

атам Байќоныс оныњ  орынбасары болып

таѓайындалѓан.

Жылдар μте Байќоныс атам 1938 жылы

тамыз айында Алматыѓа "Опера жєне ба-

лет" театрына барѓан, театрдыњ іші адам-

ѓа толы болѓан екен. Осы театр сахнасын-

да ќыр м±рынды, ат жаќты, ќараторы бір

дарын, єнші атам "Сырымбет" єнін асќаќ-

тата орындап, барлыќ ж±рттыњ ќ±лаќ ќ±ры-

шын ќандыртќан екен. Келген барлыќ

кμрермен "Єнші" деп міне, осыны айт, ар-

дагер Аманкелдініњ ауылынан екен  де-

ген ќошеметке ие болѓан.

Атам μнер жолында ж‰ргенде 1942

жылы, ерікті жастар ретінде атамды да

елімізді жаудан ќорѓауѓа соѓысќа алып

кеткен. Єрине, алѓашќысында оларды ‰ш

ай бойы Ш±баркμл деген жерде  дайын-

дап, содан  соњ майданѓа аттанѓан. Май-

данда 316 атќыштар дивизиясыныњ ќ±ра-

мында μзге де жауынгерлермен  бірге ќан

майданѓа араласып ж‰ре берген.1943

жылы жаудыњ ќоршауында т±рѓан Сталин-

град  ќаласын азат ету соѓысына ќатысты.

Атам соѓыстан оралѓан соњ Ќостанай

облыстыќ филармониясына єншілік ќыз-

метке алынды. 1947 жылы сол филармо-

нияныњ  директоры болып таѓайындалды.

Бірде Аманкелді ауылына филармония-

ныњ  єртістері  келіп  клубта  концерт ќой-

ѓан. Сахнаѓа атам шыѓып жауынгер-ком-

позитор Рамазан Елебаевтыњ "Жас ќазаќ"

єнін, "Майра", "Назќоњыр", "Аќбоз ат"

халыќ  єндерін шырќаѓан. Барша халыќ

тік т±рып ќошемет ќылѓан.

1949 жылы денсаулыѓына байланыс-

ты єншілігін ќойып, елге оралѓан. Ауылда

ењбекке араласып, ауылдыќ кењес тμра-

ѓасы, бμлімше басќарушысы, кењшар  ди-

ректорыныњ орынбасары ќызметтерді

ойдаѓыдай  атќарып, ќ±рметті зейнет де-

малысына шыќќан. Атам  1994 жылы  80

жасында наурыздыњ 22-де туѓан жерінде

д‰ние салды. Атамныњ жолдасы Бияжан

єжем ќазір кіші ±лы Мараттыњ ќолында

т±рады. Єжем 78 жаста. Б‰гінде 7 ±л, 6 ќыз,

42 немере жєне 15 шμбере тараѓан.



Ќасым БАЙЌОНЫСОВ,

8-сынып оќушысы.

Алтын дала ауылы,

Ќостанай ауданы.

СУРЕТТЕ: Байѓоныс М±хамеджанов.

Єкеміз, С±лтанов Сапа Ахмет±лы Мењ-

діќара ауданы, Тμлењгіт ауылынан май-

данѓа аттанѓан екен. Соѓыста кμрген ќиын-

дыќтардыњ зардабы ма, єлде бала кезі-

та ѓана едік. Єкеміз жайлы еміс-еміс сєттер

ѓана еске т‰седі.

Анамыздыњ єкемді кμрген ‰лкендердіњ

айтуы бойынша, єкем сол ќан майдан со-

ѓыстыњ дєл ортасында болѓан. ¤з отряды-

мен бірге неміс фашисттерініњ де ќолына

т‰ссе керек. Ондаѓы кμрген азапты, єрине,

сμзбен айтып жеткізу м‰мкін де емес шы-

ѓар.  Сонда кμрген ќиындыќтарды еске ала

отырып, єкем аман-есен аќталып шыќќан-

нан кейін, ќолына ќалам алып, бірнеше

шумаќ μлењ жолдарын жазѓан екен.

Сол жылы сапар шектім, алыс жолѓа,

Ниет ќып парызымды атќаруѓа

Жμнелтті бата беріп анам байѓ±с,

"Аман ќайт, ќалќатайым, ауылыња"

Термелеп сμзді жазѓан атым Сапа

Руым Балта Керей, Тобыл  жаѓасында

Бер жаѓы Бекентай боп тарасады

М±раттыњ Ахметінен туѓан бала.

Єкеміздіњ рухына таѓзым ете отырып,

жатќан жері жайлы болсын, топыраѓы тор-

ќа болсын дегіміз келеді. Елі, жері ‰шін ќан

тμккен барша майдангерлердіњ ерліктері-

не б‰гінгі ±рпаќ бас иеді, таѓзым етеді.



Ж±байы Бижамал жєне балалары.

СУРЕТТЕ: сол  жаќта отырѓан Сапа

Ахмет±лы жолдастарымен бірге.

Аѓайынды ќоњыр ќаз

ОЛ К‡НДЕРДІЊ ¤ШПЕС ДАЊЌЫ

Редакцияѓа єдейі келген

Тоќтарбай жєне Бєтима

Ќадамбаевтар ¦лы Отан

соѓысыныњ отты жылдарына

ќатысты ќ±жаттармен таныстырды.

Олар Битілеу жєне Жантай

Тμлепбергеновтерге ќатысты екен.

Жантай болса Бєтима жењгеміздіњ

єкесі, ал Битілеу оныњ бауыры.

Сонымен сол ќос арыс туралы сμз

бастайыќ.

1.Битілеу

1944 жылѓы 2 аќпаннан 8 аќпанѓа

дейінгі аралыќта 120-атќыштар дивизия-

сы 543-атќыштар полкініњ ќаза болѓан

офицерлер ќ±рамы туралы атаулы

тізімінде жетінші болып осы Битілеу

Тμлепбергенов тіркелген. Єскери шені –

лейтенант, ќызметі миномет ротасыныњ

командирі, ВКП (б) м‰шесі, 1913 жылы

Маќс±т ауылы, Ќостанай облысында ту-

ѓан, майданѓа Семиозер аудандыќ комис-

сариаты арќылы шаќырылѓан, 12.02.1944

жылы ќаза болѓан. Ленинград облысы,

Лужск ауданында жерленген.

Єрине, б±л ќ±жат майдангердіњ туыс-

тары ќолына кμп ізденістен кейін т‰скен.

Битілеудіњ немересі Азаматтыњ с±рау са-

луына соѓыс ардагерлері Ленинград ко-

митетініњ жауабында былай делінген:

«Ќ±рметті Азамат!

Сіздіњ атањыз Лужск ауданы, Толмаче-

во селосы мањында, Луга μзенініњ

солт‰стік жаѓында, екі тас жол аралыѓын-

да, (ескі ќабірдіњ батысында) жерленген.

Ескі (1955 ж. дейінгі) карталарда бар.

Ќ±рметпен Виктор Владимирович, ар-

дагерлердіњ Ленинград комитеті».

Б±л дерек туыстар ќолына 2010 жылы

маусым айында тиеді. Аѓайын-туѓан  жи-

налып, Битілеу жерленген алыстаѓы ќабір

басына барып, таѓзым етеді, басына

м±сылман ±станымы бойынша белгі

ќояды.

Битілеуге ќатысты ќ±жаттар ішінде



оныњ «Ленинградты ќорѓаѓаны ‰шін» ме-

далін алѓаны жμнінде де дерек бар екен.




1   2   3   4   5   6   7   8   9   10


©emirsaba.org 2017
әкімшілігінің қараңыз

войти | регистрация
    Басты бет


загрузить материал