Қазақстан республикасы экономика және бюджеттік жоспарлау министрлігі «Қазақстан республикасының демографиялық болжамы: неггізгі трендтер, сын-қатерлер, практикалық Ұсыныстар»


  –  кесте.  2030  жылға  дейінгі  Қазақстан  Республикасы  халқының  болжамды  саны



жүктеу 2.08 Mb.
Pdf просмотр
бет4/8
Дата26.12.2016
өлшемі2.08 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8

6  –  кесте.  2030  жылға  дейінгі  Қазақстан  Республикасы  халқының  болжамды  саны  

және өсім қарқыны. 

  

Жылдар  Халық саны, 

 адам 

Өсім қарқыны,    % 



2009 

16 092 701 

1,38% 

2010 


16 321 581 

1,42% 


2011 

16 556 600 

1,44% 

2012 


16 791 425 

1,42% 


2013 

17 029 120 

1,42% 

2014 


17 267 141 

1,40% 


2015 

17 503 080 

1,37% 


35 

 

2016 



17 735 340 

1,33% 


2017 

17 962 170 

1,28% 

2018 


18 182 015 

1,22% 


2019 

18 393 708 

1,16% 

2020 


18 596 568 

1,10% 


2021 

18 790 610 

1,04% 

2022 


18 976 379 

0,99% 


2023 

19 154 791 

0,94% 

2024 


19 327 060 

0,90% 


2025 

19 494 551 

0,87% 

2026 


19 658 707 

0,84% 


2027 

19 821 112 

0,83% 

2028 


19 983 452 

0,82% 


2029 

20 147 304 

0,82% 

2030 


20 313 981 

0,83% 


Ақпарат көзі: «ЭЗИ» АҚ болжамы   

 

Кестедегі дерек бойынша Қазақстан халқының саны 2018 жылы 18 млн. 

адамнан, 2020 жылы  – 18,5 млн.адамнан, 2025 жылы  -19,4 млн. адамнан, ал 

2030 жылы 20 млн. адамнан жоғары болады 

 2016  жылдан  бастап  2027  жылға  дейін  өсімнің  жыл  сайынғы 

қарқынының біртіндеп төмендеуі күтілуде, өсім ол кезде 0,82% құрайды. Бұл 

үрдіс, өсімпаздық жастағы халықтың тобына 1995 жылдан соң, яғни елде ол 

кезде  туу  деңгейі  салыстырмалы  төмен  болған  кезде    туылғандар 

кіретіндігімен  түсіндіріледі.  2016  жылдан  бастап  туылғандардың  саны  2026 

жылға  дейін  біртіндеп  қысқара  бастайды.  2026  жылдан  бастап  туу  деңгейі 

көтеріле  бастайды,  себебі  өсімпаздық  жасқа  2005-2010  жылдары  туылған 

көпсанды ұрпақ кіреді. 

 

 

Ақпарат көзі: «ЭЗИ» АҚ болжамы   



  

22-сурет. 2030 жылға дейінгі ҚР халқының болжамды санының динамикасы  

(2012=100) 

36 

 

 



2012 жылғы базалық жылмен салыстырғанда 2020 жылы ҚР халқының 

саны 10,8%, ал 2030 жылы 21% өседі. 



 

7  –  кесте.  2030  жылға  дейінгі  жынысы  бойынша  ҚР  халқының  болжамды 

санының құрылымы 

Жылдар 


Барлық 

халық, 


адам 

оның ішінде 

Үлесі, % 

  1000 


әйелге 

еркек 


еркектер  әйелдер 

еркектер  әйелдер 

2009 

16092701 



7753360 

8339341 


48,18% 

51,82% 


930 

2010 


16321581 

7866332 


8455249 

48,20% 


51,80% 

930 


2011 

16556600 

7983080 

8573520 


48,22% 

51,78% 


931 

2012 


16791425 

8100112 


8691313 

48,24% 


51,76% 

932 


2013 

17029120 

8218040 

8811080 


48,26% 

51,74% 


933 

2014 


17267141 

8335993 


8931148 

48,28% 


51,72% 

933 


2015 

17503080 

8452830 

9050250 


48,29% 

51,71% 


934 

2016 


17735340 

8567735 


9167605 

48,31% 


51,69% 

935 


2017 

17962170 

8679823 

9282347 


48,32% 

51,68% 


935 

2018 


18182015 

8788306 


9393709 

48,34% 


51,66% 

936 


2019 

18393708 

8892613 

9501095 


48,35% 

51,65% 


936 

2020 


18596568 

8992402 


9604166 

48,36% 


51,64% 

936 


2021 

18790610 

9087648 

9702962 


48,36% 

51,64% 


937 

2022 


18976379 

9178584 


9797795 

48,37% 


51,63% 

937 


2023 

19154791 

9265632 

9889159 


48,37% 

51,63% 


937 

2024 


19327060 

9349409 


9977651 

48,37% 


51,63% 

937 


2025 

19494551 

9430598 

10063953  48,38% 

51,62% 

937 


2026 

19658707 

9509966 

10148741  48,38% 

51,62% 

937 


2027 

19821112 

9588392 

10232720  48,37% 

51,63% 

937 


2028 

19983452 

9666820 

10316632  48,37% 

51,63% 

937 


2029 

20147304 

9746150 

10401154  48,37% 

51,63% 

937 


2030 

20313981 

9827128 

10486853  48,38% 

51,62% 

937 


Ақпарат көзі: «ЭЗИ» АҚ болжамы   

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

37 

 

Халықтың болжамды саны (мың адам) 

 

 

23-Сурет. 2030 жылға дейінгі жынысы бойынша ҚР халқының болжамды саны 



 

2030  жылы базалық  кезеңмен  салыстырғанда  еркектердің  саны  1  млн. 

727  мың  адамға  артуы  күтілуде.  Ол  9  млн.  827  мың  адамды  құрайды 

(48,38%). 2030 году әйелдердің саны 10 млн. 486 мың адамды құрап (51,62%) 

еркектер санынан 659 мың адамға басым болады. Болжамдық кезеңде (2013 

жылдан бастап 2020 жылға дейін) 1000 әйелге шамамен 933-936 еркек келеді 

(7-кесте).  2021  жылдан  2030  жылға  дейін  1000    әйелге  937  еркектен  келетін 

болады. 


 

8    -  Кесте.  2030  жылға  дейінгі  қалалық  және  ауылдық  жерлердегі  ҚР 

халқының болжамды саны 

 

Жылдар  Барлық 

халық, 

адам  


Оның ішінде 

Үлесі, % 

Өсім  қарқыны,   

Қала 



Ауыл 

Қала 


Ауыл  Қала 

Ауыл 


2009 

16092701 

8741149 

7351552  54,3% 

45,7%   1,8% 

 1,0% 


2010 

16321581 

8896402 

7425179  54,5% 

45,5%  1,8% 

1,0% 


2011 

16556600 

9050263 

7506337  54,7% 

45,3%  1,7% 

1,1% 


2012 

16791425 

9202316 

7589109  54,8% 

45,2%  1,7% 

1,1% 


2013 

17029120 

9353706 

7675414  54,9% 

45,1%  1,6% 

1,1% 


2014 

17267141 

9505586 

7761555  55,1% 

44,9%  1,6% 

1,1% 


2015 

17503080 

9655958 

7847122  55,2% 

44,8%  1,6% 

1,1% 


2016 

17735340 

9803665 

7931675  55,3% 

44,7%  1,5% 

1,1% 


2017 

17962170 

9947612 

8014558  55,4% 

44,6%  1,5% 

1,0% 


2018 

18182015 

10086946  8095069  55,5% 

44,5%  1,4% 

1,0% 

2019 


18393708 

10221029  8172679  55,6% 

44,4%  1,3% 

1,0% 


2020 

18596568 

10349449  8247119  55,7% 

44,3%  1,3% 

0,9% 

2021 


18790610 

10472140  8318470  55,7% 

44,3%  1,2% 

0,9% 


2022 

18976379 

10589341  8387038  55,8% 

44,2%  1,1% 

0,8% 

2023 


19154791 

10701516  8453275  55,9% 

44,1%  1,1% 

0,8% 


38 

 

Ақпарат көзі: «ЭЗИ» АҚ болжамы   

 

 

Халықтың болжамды саны 

(мың адам) 

 

 

 

 

 

 

Ақпарат көзі: «ЭЗИ» АҚ болжамы   

 

24-сурет. 2030 жылға дейінгі қалалық және ауылдық жерлердегі ҚР халқының 

болжамды саны.   

  

Болжамды кезеңде қала халқының саны  17% артып, 2030 жылы жалпы 

халықтың 56,2%   құрайды. 2012 жылы ауыл халқының саны 7 млн. 589 мың 

адамды  құрады  және    оның  саны  2030  жылға  дейін  біркелкі  қарқынмен  8 

млн.  906  мың  адамға  көбейеді.  Қалалық  елді  мекен  халқының үлесі барлық 

болжамдық  кезеңде  арта  береді,  ал  ауылдық  елді  мекенде  2013  жылдан 

халықтың  жалпы  санынан  45,1%  төмендеп  бастап,  2030  жылы  43,8%  дейін 

төмендейді.  Қалыптастқан  қарқынды  сақтаған  жағдайда  қалалықтың 

болжамды  қарқындары  Қазақстанның  2050  жылға  дейін  30  дамыған  елдің 

қатарына кіру ұзақ мерзімді мақсаттарына сәйкес келмейтінін атап өту керек. 

Ұзақ  мерзімді  келешекте  қалаландыру  процесіне  жаңа  шабыт  беру  үшін 

қосымша іс-шаралар кешені қажет болады. 

  

2024 


19327060 

10809274  8517786  55,9% 

44,1%  1,0% 

0,8% 


2025 

19494551 

10913303  8581248  56,0% 

44,0%  1,0% 

0,7% 

2026 


19658707 

11014355  8644352  56,0% 

44,0%  0,9% 

0,7% 


2027 

19821112 

11113295  8707817  56,1% 

43,9%  0,9% 

0,7% 

2028 


19983452 

11211093  8772359  56,1% 

43,9%  0,9% 

0,7% 


2029 

20147304 

11308762  8838542  56,1% 

43,9%  0,9% 

0,8% 

2030 


20313981 

11407246  8906735  56,2% 

43,8%  0,9% 

0,8% 


 

39 

 

9-Кесте.  2030  жылға  дейінгі  жеке  жас  топтарындағы  ҚР  халқының  болжамды 



саны. 

Жылдар 


Халық саны, 

адам 


Оның ішінде 

Үлесі, % 

0-15 

16-62 


(57) 

63  (58) 

жас 

және 


одан 

үлкен 


0-15 

16-62 


(57) 

63  (58) 

жас 

және 


одан 

үлкен 


2009 

16092701 

4167372  10344218  1581111  25,9%  64,3% 

9,8% 


2010 

16321581 

4245039  10461037  1615505  26,0%  64,1% 

9,9% 


2011 

16556600 

4343382  10559499  1653719  26,2%  63,8% 

10,0% 


2012 

16791425 

4462889  10631298  1697238  26,6%  63,3% 

10,1% 


2013 

17029120 

4603791  10676891  1748438  27,0%  62,7% 

10,3% 


2014 

17267141 

4756780  10707995  1802366  27,5%  62,0% 

10,4% 


2015 

17503080 

4914342  10729878  1858860  28,1%  61,3% 

10,6% 


2016 

17735340 

5071217  10744672  1919451  28,6%  60,6% 

10,8% 


2017 

17962170 

5223848  10753401  1984921  29,1%  59,9% 

11,1% 


2018 

18182015 

5368311  10757009  2056695  29,5%  59,2% 

11,3% 


2019 

18393708 

5496180  10766784  2130744  29,9%  58,5% 

11,6% 


2020 

18596568 

5601723  10791078  2203767  30,1%  58,0% 

11,9% 


2021 

18790610 

5689419  10823508  2277683  30,3%  57,6% 

12,1% 


2022 

18976379 

5760831  10865276  2350272  30,4%  57,3% 

12,4% 


2023 

19154791 

5810054  10921178  2423559  30,3%  57,0% 

12,7% 


2024 

19327060 

5827591  11005199  2494270  30,2%  56,9% 

12,9% 


2025 

19494551 

5821479  11115985  2557087  29,9%  57,0% 

13,1% 


2026 

19658707 

5807638  11233376  2617693  29,5%  57,1% 

13,3% 


2027 

19821112 

5786971  11357791  2676350  29,2%  57,3% 

13,5% 


2028 

19983452 

5762871  11487674  2732907  28,8%  57,5% 

13,7% 


2029 

20147304 

5738341  11622020  2786943  28,5%  57,7% 

13,8% 


2030 

20313981 

5718428  11759485  2836068  28,2%  57,9% 

14,0% 


Ақпарат көзі: «ЭЗИ» АҚ болжамы   

 

2012 жылы 0-15 жас жас тобындағы халықтың саны жалпы халықтың 



санының  26,6%  құрады.  Халықтың негізгі үлесін  16-62  жас  (еркектер)  және 

16-57  жас  (әйелдер)  тобындағы  тұлғалар  құрады,  олардың  жиынтық  үлесі 

63,3% құрады, ал 63 жастан үлкен (еркектер) және 58 жастан үлкен (әйелдер) 

тобы -10,1% құрады. (8-кесте). 



40 

 

 



 

  

25-сурет. Негізгі жас топтарының үлесі 

Балалардың  (0-15  жас)  және  зейнеттік  жастағы  (63(58)  жастағы 

тұлғалардың үлесі 2012 жылы халықтың жалпы үлесінен  26,6% және 10,1% 

2030  жылы  сәйкесінше  28,2%  және  14%  төмендейді.  Жұмысқа  қабілеті 

жастағы  халықтың  үлесі  2012  жылы  63,3%  бастап  2030  жылы  57,9%  дейін 

төмендейді.  Демек,  жұмысқа  қабілетті  халықтың  үлесінің  қысқаруы  және 

демографиялық  жүктеме  коэфицентінің  өсуі  әлеуметтік  саясатқа  түзету 

енгізуді,  соның  ішінде  зейнеттік  қамтамасыз  етудің  негізгі  мәселелерін 

әлемдік  тәжірибеде  анықталған  алмастыру  коэффицентіне  сәйкес  шешуді 

талап  етеді.  Балалардың  және  зейнеттік  жастағы  адамдардың  үлесінің 

артуына  байланысты  бюджеттен  қосымша  әлеуметтік  шығындар    қажет 

болады. 


    

 

26-Сурет.  2030 жылға дейінгі негізгі жас топтарындағы ҚР халқының болжамды 

санының құрылымы    

 

Ақпарат көзі: «ЭЗИ» АҚ болжамы   

41 

 

0-15 жастағы жас тобындағы болжамды саны 20204 жылға дейін 2013 



жылғы  4603  мыннан  2020  жылы  5689  мыға  дейін  және  2024  жылы  5827 

мыңға дейін өсіп отырады. 2025 жылдан балалардың саны 2030 жылы  5718 

мыңға  дейін  төмендейді.  Сәйкесінше  еңбеккке  қабылетті  жастағы  халық 

қысқарып,  зейнеттік  жастағы  халықтың  саны  артады.  Мұндай  үрдіс  16-62 

(57)  жастағы  жас  тобына  2013  жылдан  1990  жылдың  соңында  және  2000 

жылдың  басында  туылған  көпсанды  ұрпақтың  кіруімен,  бұл  жастық  топтан 

50  жылдары  туылған  көптеген  ұрпақтың  шығып,  зейнеткерлер  тобын 

толықтырылуымен түсіндіріледі. 

 Қазақстан  Республикасы  халқының  болжамды  санын  негізгі  жас 

топтары  бойынша  толығырақ  қарастырамыз.  Әрбір  жас  тобында  елде  орын 

алған  «демографиялық  толқынның»  салдары  бар.  Мұндай  толқындар 

шамамен әрбір 20-25 жыл сайын, кейде одан да бұрын қайталанады. 

  

 

27  -  сурет.  0-15  жас  тобындағы  ҚР  халқының  болжамды  саны  және  оның 

2030 жылға дейінгі өсімінің қарқыны 

2013  жылдан  2015  жылға  дейін  халықтың  табиғи  өсімі  0-15  жас 

тобында  тұрақты  өсуді  көрсетеді  және  3,2%  -дан  3,3%  -ға  дейін  ауытқып 

тұрады. Бұдан соң 2016 жылдан бастап құлдырау басталады және 2025 жылы 

халықтың өсімі болжамдық кезең аяқталғанша теріс мәнде болады. Бұл 2013 

жылды  қатмти  отырып  оған  дейін  осы  топқа  2002-2012  жылдары  туылған 

көпсанды  ұрпақтың  кіруімен,  1998-2002  жылы  туылғандардың  біраз  бөлігі 

2016 жылдан аталған жастық топтан шығуымен байланысты. 

Халықтың  жалпы  санының  21%  өсуі  кезінде  есептеу  деректері 

бойынша 0-15 жас тобындағы халықтың өсуі 28% құрайды. Нәтижесінде осы 

топтағы халықтың үлесі 2012 жылы  жалпы халықтың  26,6%  үлесінен   2030 

жылы 28,2% дейін артады. 

 

16-24  жас  жас  тобындағы  халықтың  болжамды  саны  білім  алып 



42 

 

жатқан  жастардың  негізгі  бөлігін  және  жұмыспен  қамтылған  халықтың  



бөлігін  қатиды.  Базалық  2012  жылы  осы  жас  топтарының  санында  қысқару 

үрдісі  (-2,8%)  болды,  бұл  үрдіс  2013-2020  жылдар  бойы  жалғасады.  Осы 

жастық  топтағы  халықтың  саны  2013  жылы  2609  адамды  құрайды,  ал 

олардың жалпы халықтағы үлесі 2013 жылы 15,33% -дан 2020 жылы  11,2% 

дейін  азая  береді.  Бұл  осы  топқа  өткен  жүзжылдықтың  90-шы  жылдары 

туылған  азсанды  ұрпақтық  кіруімен  байланысты.  2020  жылдан  бастап  осы 

жас  тобындағы  халықтың  саны  біртіндеп  арта  бастайды,  себебі  осы  топқа 

2005-2012 қолайлы жылдары туылғандар саны ұрпағы кіре бастайды, ал осы 

топтан  90-шы  жылдың  екінші  жарты  жылдығында  туылған  азсанды  ұрпақ 

шығуымен  түсіндіріледі.  Осылайша  2030  жылы  халықтың  саны  осы  жас 

тобында 3077  мың адамды құрайтын болады (27-сурет). 

 

28  -  сурет.  16-24  жас  тобындағы  ҚР  халқының  болжамды  саны  және  оның 



2030 жылға дейінгі өсімінің қарқыны 

 

 



9-кесте. 15-49 жас тобындағы ҚР халқының болжамды саны және оның 2030 

жылға дейінгі өсімінің қарқыны  

Жылдар  Барлығы, 

адам 

15-49 


жас 

тобындағы 

халықтың саны, адам   

Өсім 


қарқыны 

Үлесі   


2010 


16321581 

9069390 


0,3% 

55,6% 


2011 

16556600 

9078068 

0,1% 


54,8% 

2012 


16791425 

9070957 


-0,1% 

54,0% 


2013 

17029120 

9051949 

-0,2% 


53,2% 

2014 


17267141 

9030962 


-0,2% 

52,3% 


2015 

17503080 

9014188 

-0,2% 


51,5% 

2016 


17735340 

9003796 


-0,1% 

50,8% 


2017 

17962170 

9002823 

0,0% 


50,1% 

2018 


18182015 

9012465 


0,1% 

49,6% 


2019 

18393708 

9035699 

0,3% 


49,1% 

2020 


18596568 

9064225 


0,3% 

48,7% 


2021 

18790610 

9098622 

0,4% 


48,4% 

43 

 

2022 



18976379 

9152150 


0,6% 

48,2% 


2023 

19154791 

9233101 

0,9% 


48,2% 

2024 


19327060 

9333696 


1,1% 

48,3% 


2025 

19494551 

9437827 

1,1% 


48,4% 

2026 


19658707 

9546234 


1,1% 

48,6% 


2027 

19821112 

9662445 

1,2% 


48,7% 

2028 


19983452 

9782267 


1,2% 

49,0% 


2029 

20147304 

9898439 

1,2% 


49,1% 

2030 


20313981 

10008730 

1,1% 

49,3% 


Ақпарат көзі: «ЭЗИ» АҚ болжамы   

 

2012 жылы өсімпаз жастағы халық саны 9070957 адамды немесе жалпы 



халықтың 54% құрады. Көрсетілген жастар тобының халықтағы үлесі келесі 

болжамды  жылдарда  төмендейді,  және  ең  азы  2023  жылға  (48,2%)  келеді, 

содан  кейін  болжам  кезеңінің  аяғына  дейін  49,3%  құрайтын  өсу  күтілуде. 

Мұндай  үрдіс  2015  жылы  осы  жас  тобына  1995-2002  жылдары  туылған  аз 

санды  ұрпақтармен  түсіндіріледі.  2026  жылдан  бастап  туылу  деңгейі  өседі, 

өйткені өсімпаз жас ретінде 2005-2010 жылдары туылған көп санды ұрпақтар 

қатысады. 

Осы топтағы халықтың өсу саны 2013 жылдан (-0,2%) 2028 жылға дйін 

(1,2%)  орташа  қарқынмен  өсіп  отырады.  Кейін  2028  жылдан  бастап  өсу 

қарқыны төмендей бастайды.    

 

29-сурет.  16-62  жастағы  топтағы  (ерлер)  және  16-57  жастағы  (әйелдер) 

топтағы ҚР халқының болжамды саны және 2030 жылға дейін оның өсу қарқыны   

 

Халықтың  16-62  (57)  жастағы  жастар  тобының  болжамды  сан 



жиынтығы  еңбек  ресурсын  құрайтын  еңбекке  жарамды  жастағы  халықты 

көрсетеді.  



44 

 

2012  жылы  халықтың  жұмысқа  қабілетті  жас  үлесі  63,3  пайызды 



құрады,  сонымен  бірге  әйелдер  31,6  пайызды  құрады,  ал  2030  жылы 

халықтың жұмысқа қабілетті жасының тобы 57,9 пайызға дейін төмендейді.  

Бұл бастапқы еңбекке қабілетте жасқа (16 жас) 1990 жылдың соңында және 

2000  жылдың  басында  туылған  аз  санды  ұрпақтың  кіруімен  және  осы 

жастағы топтан 1950-1955 жылдары туылған еркектердің (63 жас) және 1955-

1960 жылы туылған әйелдердің (58 жас) шыға бастауымен байланысты.   

2019  жылдан  жағдайдың  жақсаруы  байқалады  –  бастапқы  еңбекке 

қабілетті  жасқа  2002-2014  жылдары  кезеңінде  туылғандардың  көпсанды 

ұрпағы кіріп, бұл топтан өткен ғасырдың екінші жартысында 50-ші және 60-

шы жылдардың соңында туылған азсанды ұрпақ шығады. 2019 жылы еңбекке 

қабілетті жастағы халықтың  саны  10766  адамды құрайды (жалпы  халықтың 

58,5%) және 2030 жылы 11759 мың адамды құрап 1 млн. адамға жуық өседі. 

(29-сурет). 

Болжамдық  деректер  бойынша  халықтың  жалпы  санының    базалық 

жылға қатысты 21% өсуі кезінде, еңбекке қабілетті жастағы халықтың саны 

11% құрайды. Нәтижесінде жалпы сандағы осы топтағы халықтың үлесі 2012 

жылы 63,3%-дан 2030 жылы 57,9% дейін төмендейді. 

 

    



   

 

30-сурет. ҚР жыныс бойынша жұмысқа қабілетті халқының болжамды саны 



және оның 2030 жылғы дейінгі үлесі    

 

30-суретте  еңбекке  қабілетті  халықтың  жынысы  бойынша  саны  және 



осы халықтың жалпы санында әрбір жыныс үшін үлесі келтірілген.  Барлық 

болжамды  кезеңде  әрбір  жыныс  үшін  еңбекке  қабілетті  жастағы  ҚР 

халқының  санының  тұрақты  өсуі  болжамданып  отыр.  Бұл  ретте  барлық 

болжамды  кезеңде  әйелдерге  қарағанда,  еркектер  санының  қарқынды  өсуі 

күтілуде. Егер 2012 жылы еркектердің саны 5332 мың адамды, ал әйелдердің 


45 

 

саны  –5299 мың адамды құраса, 2020 жылы сәйкесінше 5495 және 5295 мың 



адамды құрайды, 2030 жылы -6023 және 5736 мың адамды құрайтын болады. 

Жұмысқа қабілетті халықтың жалпы санындағы еркектердің үлесі 2013 жылы 

50,2%-дан 2030 жылы 51,2% -ға дейін бірте-бірте артады, ал әйелдердің үлесі 

төмендейді. 

 




Поделитесь с Вашими друзьями:
1   2   3   4   5   6   7   8


©emirsaba.org 2019
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет