Ғылымның тарихы мен философиясының пәні


Дүниенің ғылыми бейнесінің негізгі типтері: жалпығылыми, жаратылыстанулық, әлеуметтік және жергілікті (арнаулы)



бет39/103
Дата11.09.2022
өлшемі436.98 Kb.
#38846
1   ...   35   36   37   38   39   40   41   42   ...   103
66. Дүниенің ғылыми бейнесінің негізгі типтері: жалпығылыми, жаратылыстанулық, әлеуметтік және жергілікті (арнаулы)
Заманауи ғылым үш негізгі тармаққа бөлінеді: Жаратылыстану ғылымы (БиологияХимияФизика...) ұлы табиғатты зерттейді; Қоғамдық ғылымдар (экономикапсихологияәлеуметтану...) жеке адам мен қоғамды зерттейді; формалды ғылым (философиялогикаматематика, теориялық компьютер ғылымы...) негізінен абстаркт ақылдық ұғымдарды зерттейді. Мұнда формал ғылымды эмприкалық ғылымдар арасына қосуға қарсы пікірлер бар, кезінде Аристотель оларды Құралдық ғылымдар деп атаған. Егер ғылыми білім практикалық қажеттілікті көздесе, тіке технологияға айналып нақты пайда берсе, онда ол (мысалы медицина, инженерия секілді) Қолданбалы ғылым деп атайды. Ол көбінесе нақты қолданысы мәлім жанама жолмен іске асатын Теориялық ғылымға салыстырмалы айтылады.
Ғылым зерттеуден тұрады, онда сәуегейлікинтуицияэмоция, көңіл-күй, қалау, діни көріпкелдік секілділер қабылданбайды. Қазір академиялық ірі зерттеулерді мемлекеттік ұйымдар мол қаржымен ұжымдық жүргізетін болды. Ғылымның дамуына ілесіп, оның табиғаттағы ықпалының артуына ілесіп, ғылымның өзін қайта қарап, адамзатқа экологиялық тұтастық тұрғысынан жағымды нұсқасы қарастырыла бастады.

67. Білімнің дамуының кумлятивті үлгісі, оның мәні мен негізгі өкілдері
Ғылымда дəстүрлі түрде алға деген кумулятивтік қозғалыс қабылданады, яғни, қалыптасқан нəтижелер арқылы алға басу. Яғни, бұл жерде жинаушының бейнесі анық. Ғылым ақиқат білімдердің жинағы. Философияға бұл бейне лайық емес, себебі, философия əрқашанда дайын нəтижеге риза болмайды, мысалы, орта ғасырдың өмірі туралы жауаппен қазіргі адам келіспейді; əр тарихи уақыттың өзгешелігі болған соң жəне əр адам өзі үшін жауап іздейді, бəріміздің бірлігімізге қарамай. Философияның өзгешелігі - оның өзгеше рефлексия əдісі мен өзіне ауыстыруда. Философия үшін адамзат тарихының бүкіл сұрақтарын қайта қою, құрастыру -мақсат.
Ғылыми революциялар «қалыпты» ғылымның тоқтаусыз дамуында драмалық үзіліс емес. Оған қарай ол ғылыми дамудың өлшеу бірлігі болады. Тулмин үшін Кунға қарағанда, революция революциядан кем, ал нормалы ғылым - кумулятивтілігімен кем.
Рационалдылық пен логикалықтың теңдігі, Тулминнің пікірінше, униформистік пен революциялық түсінулердің шектігін білдіреді. Униформистік, немесе кумулятивтік моделі танымды логикалық байланыс жүйе ретінде түсінірілетін универсалды абстрактілі идеалға тұрақты жəне тоқтаусыз жақындау



Достарыңызбен бөлісу:
1   ...   35   36   37   38   39   40   41   42   ...   103




©emirsaba.org 2022
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет